مجمعالجزایر سوالبارد در فاصله حدود ۶۲۰ مایلی از قطب شمال قرار دارد و یکی از معدود نقاط باقیمانده روی زمین است که خرسهای قطبی در آن آزادانه زندگی میکنند. هر سال هزاران گردشگر برای دیدن این حیوانات در زیستگاه طبیعیشان به این منطقه میروند و یک قانون نانوشته ساده وجود دارد: تماشا کنید، چند عکس بگیرید و مسیرتان را ادامه دهید. البته همه این قانون را رعایت نمیکنند.
اوایل ماه جاری، یک قایق که در حال حرکت در یکی از آبدرههای شمال شرقی سوالبارد بود، یک خرس قطبی را دید که روی خشکی استراحت میکرد. فرد هدایتکننده قایق در واکنش، بوق مهیب کشتی را به صدا درآورد. خرس از خواب بیدار شد و محل را ترک کرد. دفتر فرماندار سوالبارد نیز این فرد را به دلیل نقض ماده ۳۰a قانون محیط زیست سوالبارد، ۵۲۵۵ دلار جریمه کرد. این قانون ایجاد مزاحمت غیرضروری برای خرسهای قطبی، جذب کردن یا تعقیب آنها را ممنوع میکند. فرد خاطی نیز با پرداخت جریمه موافقت کرد.
این اولین بار نیست که چنین اتفاقی رخ میدهد. در ژوئن ۲۰۲۴، دو راهنمای یک شرکت کشتیرانی فرانسوی، پس از آنکه مهمانان خود را با قایقهای بادی به سمت یک خرس قطبی و تولهاش هدایت کردند که در حال خوردن لاشه یک نهنگ در شمال سوالبارد بودند، هر کدام حدود ۲۱۰۰ دلار جریمه شدند. البته آن اتفاق، هرچند احمقانه و اشتباه بود، تا حدی قابل درک است؛ اینکه کسی بخواهد حیوانی را از نزدیکتر ببیند، یک واکنش انسانی است. اما به صدا درآوردن بوق کشتی برای بیدار کردن یک خرس قطبی خوابیده، صرفاً یک رفتار آزاردهنده و بیملاحظه است.
قوانین سوالبارد به دلیل افزایش چشمگیر گردشگری سختگیرانهتر شدهاند. تنها در سال ۲۰۲۴، تعداد ۵۰۶ کشتی تفریحی با حدود ۶۷ هزار مسافر وارد سوالبارد شدند؛ آماری که در کمتر از ۱۵ سال دو برابر شده است. مقررات جدیدی که از ژانویه ۲۰۲۵ اجرایی شدهاند، کشتیها را ملزم میکنند در فصل تابستان حداقل ۳۰۰ متر و تا ماه ژوئن حداقل ۵۰۰ متر از خرسهای قطبی فاصله داشته باشند. جریمه مالی تنها مجازات اولیه برای نقض این قوانین است و در موارد جدی، مجازات میتواند تا پنج سال زندان باشد.
با وجود نگرانیهایی که درباره وضعیت خرسهای قطبی مطرح میشود، به نظر میرسد شرایط این حیوانات بهتر از چیزی است که اخبار نشان میدهند. یون آرس، دانشمند ارشد مؤسسه قطبی نروژ، به همراه تیمش اندازه و وزن نزدیک به ۸۰۰ خرس قطبی را در سوالبارد بین سالهای ۱۹۹۲ تا ۲۰۱۹ بررسی کرد. نتایج نشان داد که این خرسها با وجود کاهش شدید یخهای دریایی، همچنان سالم هستند و تولیدمثل میکنند.
آرس در اینباره گفت که از این نتیجه شگفتزده شده است، زیرا از زمانی که فعالیتهای پژوهشی خود را آغاز کرده، مقدار زیادی از یخهای دریایی از بین رفته است. دادههای این پژوهش نشان میدهد خرسهای قطبی خود را با شرایط جدید سازگار کردهاند و با شکار مؤثرتر، از تجمع طعمههایشان در مناطق باقیمانده یخی بهره میبرند. به گفته آرس، برخی دانشمندان انتظار داشتند خرسهای قطبی تا این مرحله با مشکلات جدی روبهرو شده باشند.
این حیوانات تاکنون از شکار بیرویه و گرم شدن قطب شمال جان سالم به در بردهاند. در مقایسه با این تهدیدها، به صدا درآمدن بوق یک کشتی مشکل کوچکی به نظر میرسد، اما همچنان رفتاری کاملاً غیرضروری و آزاردهنده است.
