محققان این مومیایی را «دوشیزه لولاییاکو» نامگذاری کردهاند. این مومیایی که بهطور بسیار خوبی حفظ شده، در سال ۱۹۹۹ توسط باستانشناس یوهان رینهارد و تیم او کشف شد. این جسد متعلق به دختری ۱۳ ساله است که در دوران اینکاها قربانی آیینی شده بود و در نزدیکی قله پوشیده از برف آتشفشان لولاییاکو، در ارتفاع ۶۷۳۹ متری، در مرز میان شیلی و آرژانتین پیدا شد.
این مومیایی که بهطور واقعی در زمان منجمد شده است، معمولاً بهعنوان یک قربانی مذهبی تفسیر میشود؛ قربانیای که به گفته رینهارد قرار بود «الهی شود و برای نسلها بهعنوان واسطه مردم روستا با خدایان پرستش گردد». اما مطالعه جدیدی درباره هدایای همراه این قربانی انسانی، ابعاد سیاسی و راهبردی تازهای به این آیین باستانی اضافه کرده است؛ آیینی که «کاپاکوچا» نام دارد.
تاریخگذاری رادیوکربنی که با تحلیلهای زمینشناسی و اقلیمی روی هدایای همراه مانند برگهای کوکا، دانههای کاساوا و ذرت انجام شده، بازه زمانی انجام این قربانی را دقیقتر مشخص کرده است. این یافتهها نشان میدهد مرگ این دختر احتمالاً به دوره لشکرکشیهای جنوبی آخرین فرمانروایان اینکا مرتبط بوده است.
بر اساس پژوهش «دومینیکا سیچکوفسکا-یاچینا» و همکارانش، این آیین ممکن است بهطور هدفمند بهعنوان بخشی از سیاستگذاری امپراتوری اینکا استفاده شده باشد؛ ابزاری برای تقویت اقتدار دولت، انتقال ایدئولوژی و واکنش به چالشهای محیطی یا اجتماعی.
به بیان دیگر، با وجود جنبههای هولناک و آیینی این سنت، پژوهشگران میگویند این قربانیهای انسانی «ممکن است فراتر از یک پیشکش صرفاً مذهبی به خدایان کوهستان بوده باشند»، همانطور که «سیچکوفسکا-یاچینا»، نویسنده اصلی مطالعه، و همکارانش نوشتهاند.
فضای سیاسی
پیش از این پژوهش جدید، تاریخگذاری رادیوکربنی تنها میتوانست زمان تقریبی قربانی شدن «دوشیزه لولاییاکو» را بین سالهای ۱۴۳۰ تا ۱۵۲۰ میلادی مشخص کند؛ بازهای که به گفته پژوهشگران «تقریباً یک قرن و بخش عمده حضور اینکاها در منطقه را در بر میگرفت».
اما تلاشهای جدید این تیم تحقیقاتی این بازه زمانی را بیش از نصف کاهش داده و آن را به دورهای محدودتر بین سالهای ۱۴۶۲ تا ۱۵۰۷ میلادی رسانده است.
این بازه زمانی جدید باعث میشود هرگونه ارتباط این قربانی با دهههای ابتدایی گسترش امپراتوری اینکاها در مناطق جنوبی آند، در مرزهای امروزی شیلی و آرژانتین، رد شود.
در این مطالعه که این ماه در ژورنال Archaeometry منتشر شده، آمده است: «تاریخگذاری ارائهشده در این پژوهش، فرضیات پیشین را به چالش میکشد که قربانیهای کاپاکوچا را عمدتاً مرتبط با مرحله اولیه گسترش امپراتوری یا تثبیت نمادین مناطق تازه فتحشده میدانست.»
در عوض، اکنون مرگ این دختر بیشتر با لشکرکشیهای جنوبی فرمانروایان پایانی اینکا، یعنی توپاک اینکا و پسرش هوآینا کاپاک، همراستا دانسته میشود؛ زمانی که آنها در تلاش بودند کنترل خود را بر این منطقه تثبیت کنند.
زمانبندی جدید نشان میدهد که این نوع قربانیهای انسانی شاید کمتر با «اعلام سلطه سرزمینی» مرتبط بوده و به شکل متناقضی بیشتر بهعنوان ابزاری برای «پاداش دادن به وفاداری به اینکا» استفاده میشده است.
