آیا میخواهید با احساس خوب از خواب بیدار شوید؟ راز این کار شاید به سادگی یک روتین شبانه چندمرحلهای، خواب زودهنگام یا ممنوعیت استفاده از دستگاهها نباشد. یک مطالعه جدید نشان میدهد که نحوه به خواب رفتن و نحوه بیدار شدن ما لزوماً مشابه نیستند — برخلاف آنچه پیشتر تصور میشد.
در این مطالعه، عصبپژوهان فعالیت مغزی ۲۰ نفر را در زمان بیدار شدن بررسی کردند — گاهی بهصورت طبیعی و گاهی با استفاده از زنگ هشدار — و در مجموع بیش از ۱۰۰۰ بیداری را ثبت کردند. آنها الگوی مشخصی از فعالیت عصبی مرتبط با بیدار شدن را یافتند، اما این الگو در افرادی که از خواب REM (مرحله خواب همراه با رؤیا) بیدار میشدند با افرادی که در خواب غیر REM بودند کمی متفاوت بود. همچنین، افرادی که از خواب REM بیدار میشدند، بیشتر احساس خستگی داشتند.
فرانچسکا سیکلاری، نویسنده ارشد این مطالعه و عصبپژوه در مؤسسه علوم اعصاب هلند، به Nature گفت: «شگفتی در این بود که چقدر این الگو در همه بیداریها یکسان بود و همچنین چقدر با ارزیابیهای ذهنی افراد همخوانی داشت.»
نتایج این مطالعه این هفته در نشریه Current Biology منتشر شد.
در این تحقیق، به سر هر شرکتکننده ۲۵۶ حسگر متصل شد تا فعالیت مغزی آنها در بازههای زمانی ثانیهبهثانیه ردیابی شود. پژوهشگران با استفاده از این دادهها، نقشهای تصویری از فعالیت مغزی هر فرد ایجاد کردند و آن را با احساسی که فرد هنگام بیداری گزارش میکرد مقایسه نمودند.
آنها دریافتند که وقتی افراد در خواب REM بیدار میشدند، یک «موج فعالسازی عصبی» از جلوی مغز به سمت عقب حرکت میکرد: ابتدا قشر پیشپیشانی (که وظایفی مانند تصمیمگیری و عملکردهای اجرایی را مدیریت میکند) فعال میشد، سپس این موج بیداری آرام به سمت نواحی بینایی در پشت مغز میرفت. در خواب غیر REM نیز همین الگوی جلوی مغز به عقب دیده میشد، با این تفاوت که موج از یک «نقطه داغ مرکزی» در مغز آغاز میشد.
این یافتهها میتوانند به پژوهشگران کمک کنند تا متوجه شوند چرا برخی افراد که با اختلالات خواب مواجهاند، هنگام بیدار شدن احساس سرحال بودن نمیکنند. البته پژوهشگران تأکید میکنند که مطالعات بیشتری لازم است تا نقش دیگر عوامل مانند حرکت در خواب نیز بررسی شود. استفاده از معیارهای کمتر ذهنی برای سنجش بیداری میتواند به دقت بیشتر نتایج کمک کند.
