تلاش برای نجات رصدخانه ۵۰۰ میلیون دلاری «نیل گرلز سوئیفت» ناسا از خارج شدن از مدار با شکست مواجه شد، اما مقام‌های دولتی و شرکت‌های فضایی می‌گویند اقداماتی که پشت صحنه برای فراهم کردن امکان این عملیات انجام شد، به خودی خود دستاورد قابل توجهی بود.
این مأموریت نجات توسط شرکت Katalyst Space Technologies و تحت قراردادی ۳۰ میلیون دلاری با ناسا طراحی شد؛ قراردادی که سپتامبر سال گذشته به این شرکت واگذار شد. ناسا تنها ۹ ماه به Katalyst فرصت داد تا یک ماهواره را طراحی و به فضا پرتاب کند، به سوئیفت که در ارتفاع حدود ۳۲۰ کیلومتری از سطح زمین در حال حرکت بود برسد، آن را در بر بگیرد و به مداری بالاتر منتقل کند.
این خبر اول این ماجرا بود: ناسا می خواهد یک تلسکوپ فضایی را نجات دهد
ماهواره نجات Katalyst که «Link» نام داشت، سوم ژوئیه با موفقیت پرتاب شد و بخشی از آزمایش‌های اولیه خود را نیز پشت سر گذاشت. اما چند هفته بعد، یک نقص فنی باعث شد ماهواره کنترل خود را از دست بدهد و شروع به چرخش کند. ناسا در ماه اوت اعلام کرد که Link دیگر نمی‌تواند طبق برنامه به سوئیفت برسد و مأموریت نجات لغو شد.
این خبر دوم این ماجرا بود: یک فضاپیما که قراربود عمر یک تلسکوپ فضایی را افزایش دهد خودش دچار مشکل شده است
با این حال، طراحی و ساخت یک ماهواره، پیدا کردن یک موشک برای پرتاب آن و رساندنش به شرایط سخت محیط فضا، در مدت زمانی چنین کوتاه، دستاورد قابل توجهی محسوب می‌شود. ساخت و آزمایش ماهواره‌ای با اندازه و پیچیدگی Link از صفر، معمولاً چند سال زمان می‌برد. این ماهواره هنگام پرتاب تقریباً نیم تُن وزن داشت و به پیشرانه‌های الکتریکی، بازوهای رباتیک و صفحات خورشیدی بزرگ و بازشونده مجهز بود.
این خبر آخر این ماجرا بود: ناسا و شرکت کاتالیست از نجات تلسکوپ فضایی سوئیفت صرف نظر کردند
در نهایت، ماهواره Link نتوانست به رصدخانه سوئیفت برسد. این شکست برای دانشمندانی که به داده‌های سوئیفت وابسته هستند خبر بدی بود. این رصدخانه قابلیت منحصربه‌فردی دارد و می‌تواند پرتوهای گاما، پرتوهای ایکس و نور مرئی را شناسایی کند و در مدت کوتاهی به سمت اهداف مختلف در آسمان تغییر جهت دهد. همین ویژگی‌ها باعث شده سوئیفت به یکی از مهم‌ترین رصدخانه‌ها برای شناسایی «انفجارهای پرتو گاما» تبدیل شود؛ انفجارهایی که قدرتمندترین انفجارهای شناخته‌شده در جهان هستند.
اما سوئیفت در هر صورت قرار بود از مدار خارج شود. این فضاپیما در سال ۲۰۰۴ به فضا پرتاب شد و مدت زیادی بیشتر از عمر طراحی‌شده خود فعالیت کرده است. سوئیفت سیستم پیشرانش مستقل ندارد و بنابراین بدون کمک خارجی نمی‌تواند مدار خود را بالاتر ببرد. در نتیجه، سرنوشت آن به مقاومت آیرودینامیکی در مدار پایین زمین وابسته بود. افزایش فعالیت خورشیدی در سال‌های اخیر باعث بیشتر شدن این مقاومت در ارتفاع سوئیفت شد و روند سقوط آن را سرعت بخشید.
مقام‌های ناسا و Katalyst اکنون در حال بررسی درس‌های به‌دست‌آمده از این مأموریت هستند تا در صورت نیاز به اجرای سریع یک مأموریت نجات ماهواره در آینده، آمادگی بیشتری داشته باشند. به گفته شاون دوماگال-گلدمن، مدیر بخش اخترفیزیک ناسا، مهم‌ترین درس این است که نباید تا آخرین لحظه صبر کرد. او این موضوع را هفته گذشته در نشست کمیته نجوم و اخترفیزیک آکادمی‌های ملی مطرح کرد.
او گفت: «با توجه به زمانی که در اختیار داشتیم، امکان بررسی کامل راهکارهای پیشنهادی وجود نداشت. ما سراغ تیم‌هایی رفتیم که از قبل با آنها قرارداد داشتیم. این به معنای پشیمانی از انتخاب تیم نهایی نیست، اما ترجیح می‌دادم راهکارهای بازتر و متنوع‌تری را بررسی کنیم.»
ناسا در اوت ۲۰۲۵ از سه تیم Katalyst، Starfish Space و تیم مشترک Cambrian Works و Astroscale خواست مطالعات ۳۰ روزه‌ای ارائه کنند و توضیح دهند چگونه می‌توانند سوئیفت را از نابودی نجات دهند. تیم‌های واجد شرایط برای این مطالعات به شرکت‌هایی محدود بودند که ناسا از قبل برای توسعه فناوری با آنها قرارداد داشت. طبق قوانین خرید دولتی آمریکا، آغاز یک فرایند قرارداد کاملاً جدید و انتخاب یک شرکت تازه، ماه‌ها یا حتی بیشتر زمان می‌برد.
نتایج این مطالعات در نهایت باعث شد ناسا در سپتامبر ۲۰۲۵، Katalyst را برای تلاش جهت نجات سوئیفت انتخاب کند. مقام‌ها از همان ابتدا می‌دانستند که شانس موفقیت این مأموریت چندان زیاد نیست.
Katalyst بلافاصله سفارش ساخت تمام قطعات مورد نیاز برای مونتاژ فضاپیمای Link را به تأمین‌کنندگان ارسال کرد. در برخی موارد، تأمین‌کنندگان نمی‌توانستند قطعات را به‌موقع تحویل دهند و Katalyst تصمیم گرفت بعضی از آنها را خودش تولید کند. مهندسان همچنین باید تصمیم می‌گرفتند پیش از تحویل فضاپیما به شرکت پرتاب‌کننده، Northrop Grumman، چه آزمایش‌هایی روی آن انجام شود.
راهبرد ناسا این بود که به Katalyst بگوید چه کاری باید انجام دهد، اما نحوه انجام آن را به خود شرکت واگذار کند.
کیران ویلسون، محقق اصلی مأموریت Link در Katalyst، گفت: «روی کاغذ، فقط پنج الزام وجود داشت. اما در عمل، همه‌چیز به دو اصل خلاصه می‌شد: به سوئیفت آسیب نزنید و آن را به مدار بالاتری ببرید. مشخص نشده بود که این کار دقیقاً چگونه باید انجام شود. همین موضوع به ما اجازه داد به جای دنبال کردن یک فرایند بسیار طولانی و جامع، بیشتر بر قضاوت مهندسی تکیه کنیم و در نتیجه بسیار سریع‌تر پیش برویم.»
