ستارهای که زندگی را روی زمین ممکن کرده، در عین حال بسیار خشن و پرقدرت است. خورشید مرتباً طوفانهای خورشیدی ایجاد میکند؛ پدیدههایی که اگر به سمت زمین هدایت شوند، میتوانند عملکرد فناوریهای مختلف را مختل کنند. با این حال، در مقایسه با ستارههایی که از نظر اندازه، دما و میزان تغییرپذیری شبیه خورشید هستند، ستاره ما به شکل عجیبی آرام است.
پژوهشها نشان دادهاند ستارههایی شبیه خورشید ما، «ابرشراره» یا Superflare تولید میکنند؛ شرارههای خورشیدی بسیار شدیدی که قدرت آنها از تریلیونها بمب هیدروژنی بیشتر است و تقریباً یک بار در هر قرن رخ میدهند. بر اساس این یافته و شواهد دیگر، منطقی به نظر میرسد که خورشید نیز بتواند چنین رویدادی ایجاد کند، اما دانشمندان تاکنون هرگز یک ابرشراره را در خورشید مشاهده نکردهاند. با این حال، آنها نشانههایی از هجوم شدید ذرات پرانرژی خورشیدی در طول تاریخ زمین پیدا کردهاند؛ از جمله افزایش غلظت ایزوتوپهای رادیواکتیو درون تنه درختان. با وجود این، هنوز مشخص نیست که این فورانهای ذرات واقعاً ناشی از ابرشرارهها بودهاند یا نه.
اینکه آیا خورشید توانایی ایجاد چنین انفجارهای عظیمی را دارد یا نه، پرسشی بسیار مهم است. یک ابرشراره که به سمت زمین نشانه برود، میتواند شبکههای برق را از کار بیندازد، ماهوارهها را نابود کند، باعث قطع سراسری ارتباطات رادیویی شود و مجموعهای از خرابیهای زنجیرهای در زیرساختها ایجاد کند که خسارت آن به تریلیونها دلار برسد.
دانشمندان در پژوهشی جدید که در مجله Philosophical Transactions of the Royal Society A منتشر شده، برای پاسخ به این پرسش از رویکرد متفاوتی استفاده کردهاند. آنها شواهد تازهای پیدا کردهاند که نشان میدهد ستاره منظومه ما ممکن است روزی یک ابرشراره ایجاد کند.
پژوهشگران به سرپرستی ناتالی کریووا از مؤسسه تحقیقات منظومه شمسی ماکس پلانک، دادههای رصدخانه دینامیک خورشیدی ناسا را بررسی کردند تا حداکثر قدرتی را که یک شراره خورشیدی میتواند داشته باشد، تخمین بزنند.
آنها دادههای مربوط به رصدهای انجامشده بین سالهای ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۶ را بررسی کردند و ۳۰۰ شراره قدرتمندتر که در این دوره رخ داده بودند را شناسایی کردند. سپس میزان انرژی آزادشده توسط هر شراره را با اندازه منطقه فعال روی خورشید که شراره از آنجا شکل گرفته بود، مقایسه کردند. مناطق فعال، بخشهایی از سطح خورشید هستند که با لکههای خورشیدی ارتباط دارند و میدان مغناطیسی در آنها بسیار قدرتمند و از نظر ساختاری پیچیده است. زمانی که این میدان مغناطیسی در هم پیچیده میشود، مانند کش لاستیکی ناگهان باز میشود و حجم زیادی انرژی را در قالب پدیدهای به نام شراره خورشیدی آزاد میکند.
کریووا در بیانیهای گفت: «البته میدانستیم که در طول دوره رصد، هیچ ابرشرارهای رخ نداده است. اما رابطه آماری که میان انرژی آزادشده و اندازه منطقه فعال پیدا کردیم، باید برای رویدادهای قدرتمندتر نیز صدق کند.»
پس از مشخص شدن این رابطه، کریووا و همکارانش بزرگترین لکههای خورشیدی ثبتشده در سطح خورشید را بررسی کردند. پژوهشگران بر اساس اندازه این لکهها، اندازه مناطق فعال مرتبط با آنها را تخمین زدند و سپس حداکثر قدرت شراره خورشیدی را که میتوانسته از این مناطق ایجاد شود، محاسبه کردند.
نتایج این بررسی نشان داد بزرگترین گروههای لکههای خورشیدی ثبتشده در تاریخ، از نظر تئوری توانایی ایجاد ابرشراره را داشتهاند. با این حال، پژوهشگران تأکید کردند که مطالعه آنها احتمال وقوع چنین رویدادهایی یا تعداد دفعات مورد انتظار برای رخ دادن آنها را بررسی نکرده است.
کریووا گفت: «خورشید ما پتانسیل ایجاد ابرشراره را دارد. این ستاره میتواند لکههای خورشیدی عظیمی ایجاد کند که در اصل میتوانند نقطه آغاز شدیدترین فورانهای تابشی باشند.»
