نگرانی درباره اینکه وسایل الکترونیکی مدرن ممکن است به کودکان آسیب بزنند، موضوع تازهای نیست. سالهاست درباره دستگاههای دارای صفحهنمایش با اندازههای مختلف ادعاهایی مطرح میشود؛ از اینکه این وسایل میتوانند مغز کودکان و نوجوانان را تخریب یا فاسد کنند گرفته تا اینکه به رشد آنها آسیب میزنند. اما یک گزارش پزشکی که این هفته منتشر شده، به روش جدید و نگرانکنندهای اشاره میکند که وسایل دیجیتال ممکن است باعث آسیب فیزیکی به بدن شوند.
دو پزشک بریتانیایی به نامهای مارا زناگووینو و ادوارد آرتلی در گزارشی که در مجله BMJ Case Reports منتشر شده، ماجرای پسری را شرح دادهاند که با آثار عجیب و نگرانکنندهای روی شکمش به بخش اورژانس مراجعه کرد. این آثار در ناحیهای به عرض حدود ۱۵ سانتیمتر دیده میشدند و شامل خطوط صاف قرمز مایل به قهوهای بودند که به شکل حلقههای نامنظم و الگویی شبیه تور در کنار یکدیگر قرار گرفته بودند.
این پسر که پزشکان تنها او را در سنین میانی کودکی توصیف کردهاند، هیچ دردی نداشت و محل آثار نیز هنگام لمس گرم یا حساس نبود. او و والدینش نمیتوانستند هیچ آسیب یا ضربه اخیر دیگری را که بتواند این آثار را توضیح دهد، به خاطر بیاورند. وضعیت عمومی او نیز کاملاً طبیعی بود؛ اخیراً بیمار نشده بود و هیچ علائم عمومی مانند تب یا خستگی نداشت. سلامت، رشد و سابقه پزشکی او نیز طبیعی به نظر میرسید.
پرستاران اورژانس در ابتدا این آثار را نوعی «کبودی خودبهخودی» توصیف کردند. معاینه فیزیکی نیز سرنخ خاصی به پزشکان نداد. هیچ مشکل پوستی دیگری، حساسیت یا درد شکمی و همچنین نشانهای از اختلال در اندامهای داخلی وجود نداشت. پزشکان برای پیدا کردن علت، عکسبرداری با اشعه ایکس از قفسه سینه انجام دادند. در این تصویر، لکه کوچکی در قسمت بالایی ریه چپ دیده شد که میتوانست نشاندهنده وجود سلولها یا مایعی مانند چرک یا خون باشد.
در حالی که پزشکان برای آزمایشهای بیشتر مشغول گرفتن نمونه خون بودند، پسر سرانجام گفت که حدود یک هفته قبل، تقریباً همزمان با ظاهر شدن این آثار، هنگام بازی و شوخی با خواهر و برادرهایش به داخل یک صندلی هل داده شده است. او گفت که این موضوع را زودتر مطرح نکرده، چون نمیخواسته خواهر و برادرهایش به دردسر بیفتند.
این اطلاعات جدید باعث شد پزشکان احتمال آسیب ناشی از ضربه را جدیتر بررسی کنند. آنها برای بررسی احتمال آسیب داخلی شکم، سیتیاسکن انجام دادند، اما هیچ نشانهای از آسیب داخلی پیدا نکردند. تنها مورد مشاهدهشده همان لکه کوچک در ریه بود که در عکس قفسه سینه دیده شده بود و ممکن بود صرفاً نتیجه یک عفونت جزئی و بیارتباط با ماجرا باشد.
دو هفته بعد، پسر دوباره به بیمارستان مراجعه کرد و این بار آثار روی شکمش بدتر شده بودند. لکهها بزرگتر و تیرهتر شده بودند و هنگام لمس نیز درد داشتند. بخشهایی از پوست به رنگ صورتی درآمده بود و در بعضی نقاط نیز پوست شروع به آسیب دیدن کرده بود.
با توجه به ظاهر جدید ضایعات، پزشکان دوباره احتمال کبودی را بررسی کردند و پرسشهای بیشتری از پسر پرسیدند. در همین مرحله بود که او گفت در خانه درس میخواند و برای انجام تکالیفش از لپتاپ استفاده میکند. او معمولاً هنگام کار، لپتاپ را روی شکمش قرار میداد و گاهی تا هشت ساعت در روز به همین شکل کار میکرد. در بسیاری از مواقع نیز لپتاپ هنگام استفاده به برق متصل بود. پزشکان در اینجا متوجه علت مشکل شدند.
پزشکان تشخیص دادند که این پسر به «اریتم اب ایگنه» (Erythema ab igne) مبتلا شده است؛ اصطلاحی لاتین به معنای «قرمزی ناشی از آتش» که گاهی به آن «سندرم پوست برشتهشده» نیز گفته میشود. این عارضه پوستی در اثر قرار گرفتن مکرر و طولانیمدت در معرض گرمای نسبتاً کم ایجاد میشود؛ گرمایی که آنقدر شدید نیست که باعث سوختگی واقعی پوست شود.
این عارضه بیشتر در بزرگسالان دیده میشود. استفاده طولانیمدت از پدهای گرمایشی یا بطریهای آب گرم برای کاهش دردهای مزمن و همچنین نشستن بیش از حد نزدیک به وسایل گرمایشی از دلایل شایع آن هستند. برخی افراد نیز در مشاغلی مانند شیشهگری و کار با فلزات، به دلیل قرار گرفتن مداوم در معرض گرما به این عارضه مبتلا میشوند. اریتم اب ایگنه معمولاً باعث ایجاد ضایعات پوستی با الگوی شبکهای و شبیه تور میشود؛ درست مانند چیزی که روی شکم این پسر دیده شده بود.
هنوز مشخص نیست این عارضه دقیقاً چگونه ایجاد میشود، اما پژوهشگران معتقدند قرار گرفتن طولانیمدت در معرض گرما میتواند به رگهای خونی سطحی پوست آسیب بزند و باعث خروج گلبولهای قرمز از آنها شود. در نتیجه، الگوی قرمز و شبکهای مشخصی روی پوست شکل میگیرد.
اگرچه ظاهر این عارضه در مورد این پسر نگرانکننده به نظر میرسید، خبر خوب این است که اریتم اب ایگنه معمولاً بیخطر و برگشتپذیر است؛ به شرطی که منبع گرما از پوست دور شود. در موارد شدید یا طولانیمدت، ممکن است مقداری تغییر رنگ یا جای زخم روی پوست باقی بماند. با این حال، والدین این پسر طی چند ماه بعد وضعیت او را به پزشکان گزارش کردند و گفتند که آثار پوستی ابتدا کمرنگ شده و در نهایت کاملاً از بین رفتهاند. امیدواریم او از آن به بعد برای لپتاپش یک پایه مناسب هم تهیه کرده باشد.
