در پی دستور وزیر ارتباطات برای شفافسازی نحوه محاسبه ترافیک اینترنت، دو اپراتور بزرگ کشور، ایرانسل و همراه اول، در نشستهایی جداگانه با حضور خبرنگاران، فرایند محاسبه و کسر حجم بستههای اینترنت را بهصورت عملی آزمایش کردند. در این آزمایشها، دانلود فایل از سایتهای داخلی و خارجی و همچنین استفاده از پیامرسانهای داخلی مورد بررسی قرار گرفت تا مشخص شود چه میزان از حجم بسته کاربران در هر نوع ترافیک کسر میشود.
اینترنت بینالملل؛ هر یک گیگابایت، همان یک گیگابایت
ایرانسل در این آزمایش ابتدا یک بسته ۱.۵ گیگابایتی خریداری کرد و یک فایل را از یک سرویس بینالمللی دانلود کرد. نتیجه آزمایش نشان داد که در ترافیک بینالملل، میزان حجم کسرشده از بسته مطابق حجم واقعی ترافیک مصرفی است؛ یعنی اگر کاربر یک گیگابایت ترافیک بینالملل مصرف کند، یک گیگابایت از حجم بسته او کم میشود.
همراه اول نیز در آزمایش مشابه اعلام کرد که ترافیکهایی که مشمول تعرفه ترجیحی داخلی یا پیامرسانهای داخلی نیستند، با نرخ تمامبها محاسبه میشوند و حتی یک کیلوبایت بیشتر از میزان واقعی مصرف از بسته مشترک کسر نخواهد شد.
ترافیک داخلی با تخفیف قابلتوجه محاسبه میشود
بخش مهم آزمایشها به ترافیک داخلی اختصاص داشت. ایرانسل با دانلود یک فایل از یک سایت داخلی نشان داد که حجم مصرفی با ۶۳ درصد تخفیف نسبت به ترافیک بینالملل محاسبه میشود. به بیان ساده، در این حالت مصرف واقعی کاربر ۱۰۰ مگابایت است، اما حدود ۳۷ مگابایت از حجم بسته او کسر میشود.
این عدد با توضیحات همراه اول نیز همخوانی دارد. حامد جعفری، مدیرکل توسعه محصولات و خدمات اپراتوری همراه اول، گفت سایتهای داخلی مشمول تعرفه ترجیحی از سال ۱۴۰۰ با ضریب ۳۷ درصد محاسبه میشوند؛ بنابراین مصرف ۱۰۰ مگابایت از یک سرویس داخلی، ۳۷ مگابایت از بسته کاربر را مصرف میکند.
پیامرسانهای داخلی؛ مصرف با یکچهارم تعرفه بینالملل
نوع دیگری از تعرفه ترجیحی مربوط به پیامرسانهای داخلی است. ایرانسل در آزمایش خود نشان داد که مصرف ترافیک در یک پیامرسان داخلی با ۷۵.۲ درصد تخفیف نسبت به ترافیک بینالملل محاسبه شده است.
در همراه اول نیز اعلام شد که تعرفه پیامرسانهای داخلی که پیشتر یکسوم تعرفه بینالملل بود، اکنون به یکچهارم رسیده است. بنابراین در این مدل، برای مثال مصرف ۱۰۰ مگابایت ترافیک در پیامرسان داخلی، حدود ۲۵ مگابایت از حجم بسته کاربر را مصرف میکند.
در نتیجه، در شبکه اپراتورها میتوان سه وضعیت اصلی را برای مصرف اینترنت در نظر گرفت:
- ترافیک بینالملل: با ضریب کامل؛ ۱۰۰ درصد حجم واقعی مصرف میشود.
- سایتها و خدمات داخلی مشمول تعرفه ترجیحی: حدود ۳۷ درصد حجم واقعی از بسته کسر میشود.
- پیامرسانهای داخلی مشمول تعرفه ترجیحی: حدود ۲۵ درصد حجم واقعی از بسته کسر میشود.
چه کسی ضرایب را تعیین میکند؟
بر اساس توضیحات ارائهشده در این نشستها، این ضرایب توسط خود اپراتورها تعیین نمیشود و چارچوب آن بر اساس مصوبات و مقررات نهادهای مربوط، از جمله سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی و شورای عالی فضای مجازی، مشخص شده است.
مصطفی درجزی، معاون تجاری همراه اول، نیز تأکید کرد که شارژینگ اپراتورها بر اساس قوانین و مقررات کشور انجام میشود و اپراتور بر مبنای همین تعرفهها اقدام به فروش بستههای اینترنتی میکند.
ایرانسل نیز تأکید کرده است که سامانههای نظارتی و کنترلی برای پایش سامانه شارژینگ اپراتورها وجود دارد و ضرایب مربوط به ترافیک بینالملل، داخلی و پیامرسانهای داخلی بر اساس مصوبات رگولاتوری اعمال میشوند.
آیا حجم اینترنت کاربران بیشتر از میزان واقعی کم میشود؟
هدف اصلی برگزاری این آزمایشها، پاسخ به همین ابهام بود. اپراتورها با نمایش آنلاین فرایند مصرف نشان دادند که حجم کسرشده از بسته، بر اساس نوع ترافیک و ضریب تعرفه همان ترافیک محاسبه میشود؛ بنابراین برای ترافیک بینالملل، حجم واقعی مصرفشده از بسته کسر میشود و ترافیک داخلی و پیامرسانهای داخلی نیز در صورت قرار گرفتن در فهرست خدمات مشمول تعرفه ترجیحی، با ضریب کمتری محاسبه خواهند شد.
محسن اخباری، معاون فنی و مهندسی ایرانسل، نیز اعلام کرد که جزئیات مصرف هر مشترک از طریق سوپراپلیکیشن ایرانسلمن قابل مشاهده است و این اپراتور با انجام آزمایشهای عملی در حضور خبرنگاران تلاش کرده است ابهامات موجود درباره نحوه محاسبه حجم اینترنت را برطرف کند.
در نهایت، نکته مهم برای کاربران این است که «یک گیگابایت دانلود» لزوماً در همه سرویسها یک گیگابایت از بسته اینترنت را مصرف نمیکند. اگر دانلود از یک سرویس بینالمللی باشد، تقریباً همان یک گیگابایت از بسته کم میشود؛ اما در سرویسهای داخلی مشمول تعرفه ترجیحی یا پیامرسانهای داخلی، به دلیل ضرایب تخفیفی، مقدار بسیار کمتری از حجم بسته کسر خواهد شد.
