تصور رایج درباره کاریزما این است که یا فردی کاریزماتیک هستید یا نیستید و اگر از آن دسته افرادی باشید که برای دست دادن یا شروع یک گفتوگو از قبل تمرین میکنند، احتمالاً کاریزمای چندانی ندارید.
اما پژوهشها طی سالهای اخیر این تصور را زیر سؤال بردهاند. یکی از جدیدترین مطالعات در این زمینه، پژوهشی در سال ۲۰۲۴ است که در نشریه British Journal of Social Psychology منتشر شد. پژوهشگران به سرپرستی مارتجه بوس، ۲۲ نشانه رفتاری را در دو آزمایش مربوط به تعامل گروهی بررسی کردند؛ یکی بهصورت حضوری و دیگری بهصورت آنلاین. در این آزمایشها، افراد غریبه با یکدیگر روی انجام وظایفی همکاری میکردند و از تعاملات آنها فیلم گرفته میشد. سپس شرکتکنندگان میزان محبوبیت یکدیگر را ارزیابی کردند.
نتایج نشان داد افرادی که بیشترین محبوبیت را به دست آوردند، لزوماً بامزهترین یا جذابترین افراد نبودند. آنها بیشتر از دیگران برونگرا بودند و بهطور مشخص، از نظر قاطعیت و اجتماعی بودن امتیاز بالاتری داشتند. این دو ویژگی بیش از هر عامل دیگری پیشبینی میکرد که یک فرد در میان گروهی از افراد ناآشنا تا چه اندازه مورد استقبال قرار میگیرد.
این موضوع به رفتارهای سلطهگرانه یا به بیان دقیقتر، رفتارهای نشاندهنده اعتمادبهنفس مربوط میشود. در تعاملات حضوری، وضعیت مناسب بدن و حرکات قاطعانه از مهمترین عواملی بودند که با محبوبیت ارتباط داشتند؛ یعنی نشانههای فیزیکی که نشان میدهند فرد با حضور خود در فضا راحت است و اعتمادبهنفس دارد. در محیطهای آنلاین نیز هر چهار نوع رفتار قاطعانه اهمیت داشتند: ارتباطات غیرکلامی، ویژگیهای صوتی مانند سرعت، بلندی و لحن صدا، نحوه صحبت کردن و حضور کلی فرد.
این یافتهها برای افراد درونگرا چندان خبر خوبی نیست. در هر دو نوع تعامل حضوری و آنلاین، تأثیر برونگرایی همچنان وجود داشت. افرادی که با آرامش، اعتمادبهنفس و مشارکت وارد یک جمع میشدند یا به یک جلسه آنلاین میپیوستند، پیش از آنکه دیگران اطلاعات بیشتری درباره آنها داشته باشند، دوستداشتنیتر ارزیابی میشدند.
این موضوع با مجموعه دیگری از پژوهشها درباره سرعت شکلگیری قضاوتهای اولیه نیز ارتباط دارد. روانشناسان دانشگاه پرینستون، ویلیس و تودوروف، نشان دادهاند که افراد میتوانند تنها در ۱۰۰ میلیثانیه، یعنی یکدهم ثانیه، درباره قابل اعتماد بودن و جذابیت یک فرد قضاوت کنند. با افزایش این زمان به ۵۰۰ میلیثانیه، قضاوت درباره شایستگی و دوستداشتنی بودن فرد نیز شکل میگیرد. وقتی فردی برای یک ثانیه کامل به چهره شما نگاه کرده باشد، ذهن او تا حد زیادی ارزیابی اولیه خود را انجام داده است. نگاه کردن بیشتر معمولاً این احساس را تغییر نمیدهد، بلکه فقط باعث میشود فرد به قضاوت اولیه خود اطمینان بیشتری پیدا کند.
بنابراین، افراد ممکن است تنها چند لحظه پس از ورود به یک اتاق، بهصورت ناخودآگاه در گروه افراد محبوب یا غیرمحبوب قرار بگیرند و بخش زیادی از این قضاوت بر اساس رفتار شکل میگیرد. نحوه ایستادن، تماس چشمی، میزان فضایی که فرد اشغال میکند و شیوه صحبت کردن، ویژگیهای ذاتی و تغییرناپذیر نیستند؛ این رفتارها قابل یادگیری، تمرین و اصلاح هستند.
فردی که وارد یک اتاق میشود و بلافاصله توجه دیگران را جلب میکند، لزوماً از سایر افراد جذابتر یا جالبتر نیست. او فقط رفتارهایی را از خود نشان میدهد که مغز انسان بهطور طبیعی در نخستین لحظات بیشتر به آنها توجه میکند.
