در ساعت ۱۱:۱۰ صبح به وقت شرق آمریکا در روز چهارشنبه، زمینلرزهای به بزرگی ۵.۶ در شمال کالیفرنیا و در نزدیکی شهر کوچک یوکیا رخ داد. سپس در ساعت ۶:۰۴ عصر، به وقت شرق آمریکا، یک زمینلرزه پیشلرزهای به بزرگی ۷.۲ در سواحل شمالشرقی ونزوئلا ثبت شد که بلافاصله پس از آن زمینلرزه اصلی با قدرت ۷.۵ رخ داد. چند دقیقه بعد نیز زمینلرزهای به بزرگی ۶.۹ در نزدیکی شهر کوجی در ژاپن و در دریا به وقوع پیوست.
این روز از نظر فعالیت لرزهای بسیار غیرمعمول و شدید توصیف شده است. زمینلرزههای کالیفرنیا و ژاپن خسارت گستردهای به همراه نداشتند، اما باعث زخمی شدن چند نفر شدند. با این حال، وضعیت در ونزوئلا بسیار وخیمتر گزارش شده است. دو زمینلرزه ۷.۲ و ۷.۵ که بهعنوان یک جفت زلزله مرتبط اما جدا از نظر لرزهشناسی شناخته میشوند، باعث تخریب ساختمانهای زیادی در ایالت ساحلی لا گوایرا و همچنین پایتخت، کاراکاس شدهاند. تا ساعت ۹ صبح روز پنجشنبه به وقت شرق آمریکا، دستکم ۱۶۴ نفر جان خود را از دست دادهاند و نزدیک به هزار نفر نیز زخمی شدهاند.
دلیسی رودریگز، رئیسجمهور موقت ونزوئلا، صبح پنجشنبه اعلام کرد که دهها ساختمان در این مناطق فروریخته و نیروهای امدادی در حال انجام عملیات گسترده برای نجات جان افراد هستند.
وقتی در کمتر از هشت ساعت چهار زمینلرزه بزرگ رخ میدهد، طبیعی است که این سؤال مطرح شود که آیا این رخدادها به هم مرتبط هستند یا نه.
ابتدا باید یک توضیح کوتاه درباره علت وقوع زمینلرزهها ارائه داد. بیشتر زمینلرزهها زمانی رخ میدهند که فشار انباشتهشده در امتداد گسلها یا شکستگیهای پوسته زمین بهطور ناگهانی آزاد میشود. این شکستگیها در واقع مرز میان بخشهایی از پوسته زمین هستند که بهطور مستقل حرکت میکنند. وقتی این صفحات در حال حرکت به هم گیر میکنند، اصطکاک باعث قفل شدن آنها میشود. با گذشت زمان، فشار در امتداد گسل افزایش پیدا میکند تا جایی که صفحات ناگهان سر میخورند و این لغزش باعث وقوع زلزله میشود.
اگرچه کالیفرنیا، ونزوئلا و ژاپن همگی مناطق زلزلهخیز هستند، اما فعالیت لرزهای آنها به سامانههای گسلی کاملاً جداگانه مربوط میشود.
زلزله شمال کالیفرنیا در امتداد گسل «ماکاما» رخ داد؛ یک گسل امتدادلغز راستگرد که به این معناست که بخشهای پوسته زمین بهصورت افقی و به سمت راست نسبت به هم حرکت میکنند. این گسل بخشی از سامانه بزرگتر گسل سنآندریاس است و بین خود گسل سنآندریاس در غرب و منطقه گسل بارتلت اسپرینگز در شرق قرار دارد. گسل ماکاما توانایی ایجاد زمینلرزههای بزرگ را دارد، اما به گفته زمینشناسان جودیت هابارد و کایل بردلی، نویسندگان وبلاگ «Earthquake Insights»، زلزله روز چهارشنبه بزرگترین زمینلرزه ثبتشده در این گسل بوده است.
کانون زمینلرزههای ونزوئلا در فاصلهای بسیار کم از یکدیگر قرار داشتند، اما دادههای امواج لرزهای سازمان زمینشناسی آمریکا (USGS) نشان میدهد که این دو زمینلرزه احتمالاً از گسلهای متفاوت و با نوع گسیختگی متفاوت منشأ گرفتهاند. مارک کویگلی، دانشیار علوم زمینلرزه در دانشگاه ملبورن، در مقالهای برای نشریه «کانورسیشن» توضیح داده است که احتمالاً زلزله اول باعث تحریک زلزله دوم شده است، اما هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد این رخدادها از نظر فیزیکی با زلزله کالیفرنیا مرتبط بودهاند.
زمینلرزه دریایی ژاپن نیز بهنظر میرسد ارتباطی با این رویدادها نداشته باشد. فعالیت لرزهای در نزدیکی سواحل شمالشرقی هونشو، جایی که این زلزله رخ داده، عمدتاً ناشی از منطقه فرورانش «ترانشه ژاپن» است؛ ناحیهای که در آن صفحه اقیانوس آرام به زیر شمال ژاپن در حال فرو رفتن است. این منطقه یکی از فعالترین نواحی لرزهای جهان به شمار میرود.
زمینلرزههای بزرگ گاهی میتوانند از طریق پدیدهای به نام «انتقال تنش دینامیکی» باعث تحریک زلزلههای دیگر در مناطق دوردست شوند. سازمان زمینشناسی آمریکا (USGS) توضیح میدهد که در این حالت، انرژی ناشی از امواج لرزهای هنگام عبور از مناطق حساس میتواند باعث شکستن گسلهای آماده و در نتیجه وقوع زلزله شود. با این حال، به احتمال زیاد آنچه روز چهارشنبه رخ داد از این نوع نبوده است.
در حالی که دو زمینلرزه ونزوئلا به یکدیگر مرتبط بودند، کارشناسان معتقدند زلزلههای کالیفرنیا و ژاپن بیشتر بهصورت «تصادفی» همزمان رخ دادهاند. ویلیام برنهارت، ژئودزیست سازمان زمینشناسی آمریکا، در گفتوگو با نیویورک تایمز گفته است هیچ نشانهای از ارتباط مستقیم میان این رویدادها وجود ندارد.
با جمعآوری دادههای بیشتر توسط لرزهشناسان، سازوکار دقیق این زمینلرزهها روشنتر خواهد شد، اما به احتمال زیاد ارتباطی میان همه آنها پیدا نخواهد شد. این رویدادها یادآوری میکنند که مناطق زلزلهخیز میتوانند در هر زمان با زمینلرزههای بزرگ مواجه شوند و همین موضوع اهمیت آمادگی در برابر چنین حوادثی را نشان میدهد.
