به نظر میرسد آلودگی پلاستیکی رو به بهبود نیست. اما ایدهای مطرح شده که بر اساس آن میتوان پلاستیکهایی ساخت که خودشان از بین بروند.
گروهی از دانشمندان در چین بهتازگی این راهحل را که تا حدی ایدهآلگرایانه به نظر میرسد، آزمایش کردهاند و نتایج آن را در مقالهای در نشریه علمی منتشر کردهاند. این «پلاستیک زنده» به گفته پژوهشگران حاوی میکروبهایی است که پلاستیک را تجزیه میکنند و میتوان آنها را بهصورت کنترلشده فعال کرد تا ماده بهطور خودکار تخریب شود. هرچند این نخستین بار نیست که چنین موادی بررسی میشود، اما آزمایش جدید امیدوارکننده ارزیابی شده است. در یک آزمایش اولیه با یک الکترود پلاستیکی پوشیدنی مشخص شد که این ماده طبق انتظار در مدت دو هفته بهطور کامل تجزیه شده است.
ژووجون دای، یکی از نویسندگان این پژوهش و زیستشناس مصنوعی در مؤسسههای فناوری پیشرفته شنژن در چین، اعلام کرد که ماندگاری چندصدساله پلاستیکهای سنتی در حالی که بسیاری از کاربردهای آنها مانند بستهبندی کوتاهمدت است، این پرسش را ایجاد کرده که آیا میتوان قابلیت تجزیه را مستقیماً در چرخه عمر این مواد گنجاند.
پلاستیکها عمدتاً از پلیمرها ساخته شدهاند؛ زنجیرههای بلند و تکرارشوندهای از مولکولها که پس از شکلگیری تمایل دارند به همان حالت باقی بمانند. این ویژگی باعث دوام بالای پلاستیک میشود اما تجزیه آن را دشوار میکند. حتی با گذشت زمان و شکستن قطعات بزرگتر، ذرات ریزتری به نام میکروپلاستیکها باقی میمانند که برای موجودات زنده و محیطزیست مشکلات مختلفی ایجاد میکنند.
گروه پژوهشی که این یافتههای جدید را ارائه کرده، پیشتر نیز این امکان را بررسی کرده بود. نمونه جدید بر پایه تلاشهای قبلی ساخته شده، اما تفاوت آن در استفاده از دو آنزیم بهجای یک آنزیم است که تا پیش از این رایج بود. هدف این بود که باکتری «باسیلوس سوبتیلیس» بهگونهای مهندسی شود که دو آنزیم مکمل تولید کند؛ یکی برای بریدن زنجیره پلیمر و دیگری برای تجزیه قطعات کوچکتر به مولکولهای بسیار ساده.
برای فعالسازی این آنزیمها، پلاستیک در محلولی مغذی با دمای ۵۰ درجه سانتیگراد قرار داده شد. این کار باعث فعال شدن هاگ غیرفعال این باکتری شد و حدود شش روز طول کشید تا لایه پلاستیکی که شبیه پلاستیکهای رایج ساخته شده بود، تجزیه شود. به گفته پژوهشگران، عملکرد هماهنگ این دو آنزیم بهگونهای بود که در فرایند تجزیه، ذرات میکروپلاستیک تولید نشد.
