گرانترین فاجعه هستهای تاریخ بشر روز یکشنبه ۴۰ ساله شد، اما پیامدهای آن برای برخی حیاتوحش منطقه بهطور عجیبی نسبتاً مثبت بوده است.
ذوب کامل هسته در Chernobyl Nuclear Power Plant در سال ۱۹۸۶ باعث شد مقامهای شوروی راکتور آسیبدیده را با سازهای عظیم از بتن و فلز بپوشانند. این حادثه در ابتدا حدود ۳۰ نفر را به کام مرگ کشاند و دانشمندان اکنون شمار کل تلفات ناشی از تشعشعات را بین حدود ۴ هزار تا ۱۶ هزار نفر برآورد میکنند. برای کاهش این تلفات، حدود ۲۸۰۰ کیلومتر مربع از مناطقی که امروز در Ukraine قرار دارند و همچنین حدود ۲۱۷۰ کیلومتر مربع از Belarus بهعنوان منطقه حفاظتشده رادیواکولوژیک قرنطینه شدند؛ منطقهای که با وجود شرایط خاص، همچنان فعال و زنده باقی مانده است.
Jim Smith، دانشمند محیطزیست در University of Portsmouth که بیش از ۳۰ سال این «منطقه ممنوعه چرنوبیل» را مطالعه کرده، هفته گذشته به روزنامه The Guardian گفته است که حیاتوحش در این منطقه، با وجود قرار گرفتن در میان شرایط جنگی، بهبود یافته و رشد کرده است.
طبق گفتههای Jim Smith، جمعیت گرگها در منطقه ممنوعه Chernobyl Exclusion Zone اکنون حدود هفت برابر بیشتر از قبل از حادثه شده است، زیرا فشار انسانی در این منطقه بسیار کمتر شده است. او همچنین اشاره کرده که جمعیت گوزن، شوکا، آهو و خرگوش نیز در این منطقه بهخوبی افزایش یافتهاند.
به گفته او، وضعیت اکوسیستم در این منطقه حتی بهتر از قبل از وقوع حادثه شده است. او این وضعیت را نمونهای قدرتمند از این موضوع توصیف کرده که اثرات یکی از بدترین حوادث هستهای تاریخ، در مقایسه با اثرات حضور انسان و فعالیتهای انسانی، چندان گسترده نیست و در مقابل، حضور انسان در محیطزیست میتواند تخریبگرتر باشد.
در همین حال، درباره گرگهای چرنوبیل تحقیقات تازهای نیز انجام شده است. زیستشناسان تکاملی در Princeton University ویژگی خاصی در این جمعیت از گرگهای خاکستری شناسایی کردهاند که ممکن است به آنها کمک کرده باشد در این محیط جدید دوام بیاورند؛ از جمله جهشهای ژنتیکی که احتمالاً باعث مقاومت بیشتر در برابر سرطان میشود.
پژوهشگران تفاوتهای ژنتیکی میان گرگهای چرنوبیل و جمعیتهای دیگر را بررسی کردهاند. این مقایسه با استفاده از RNA بهدستآمده از نمونههای خون گرگها در بلاروس و همچنین جمعیت گرگهای پارک ملی Yellowstone National Park انجام شده است.
این تحقیق به رهبری زیستشناس تکاملی Shane Campbell-Staton انجام شده است و تمرکز آن روی گرگهای منطقه ممنوعه Chernobyl Exclusion Zone بوده است.
این تیم ژنهای غیرمعمول در این گرگها را با دادههای انسانی مربوط به پایگاه اطلاعاتی سرطان The Cancer Genome Atlas مقایسه کرده است. در این بررسی، ۱۰ نوع تومور که هم در انسان و هم در سگها ثبت شدهاند مورد توجه قرار گرفته است.
نتایج ارائهشده در نشست سال ۲۰۲۴ انجمن آمریکایی تحقیقات سرطان نشان داده که ۲۳ ژن در گرگهای چرنوبیل بهطور غیرعادی برجسته بودهاند و این ژنها با دستکم دو نوع از این تومورها همپوشانی داشتهاند. همچنین نشانههایی از فعالیت سلولهای ایمنی مانند نوتروفیلها و ماکروفاژها مشاهده شده که معمولاً بهعنوان پاسخ تطبیقی بدن در برابر سرطان شناخته میشود.
کمبل-استاتون در گفتوگو با NPR گفته است که یک گرگ در منطقه چرنوبیل ممکن است مجبور باشد با فشارهایی مثل سرطان مقابله کند، اما دیگر با فشارهایی مانند شکار توسط انسان روبهرو نیست.
