برنامهٔ دفع یکی از آن موضوعات کاملاً شخصی است که معمولاً دربارهاش حرف نمیزنیم. وقتی اوضاع آنطور که باید پیش نمیرود، تجربه ناخوشایند میشود؛ گاهی خیلی زیاد، گاهی خیلی کم، یا کاملاً غیرقابلپیشبینی. جستوجو میکنید، پشیمان میشوید. حالا علم توضیحی کمی آرامشبخشتر ارائه میدهد و پای یک ویتامین ساده در میان است.
بر اساس پژوهش ژنتیکی جدید، ویتامین B1 یا تیامین ممکن است نقش بزرگتری در تعداد دفعات دفع داشته باشد؛ نه بهصورت استعاری، بلکه کاملاً واقعی.
پژوهشگرانی که حرکت روده را ـ یعنی سرعت عبور غذا از دستگاه گوارش ـ بررسی میکردند، به ارتباط ژنتیکی قوی میان تعداد دفعات دفع و نحوهٔ متابولیزهشدن ویتامین B1 در بدن رسیدند. این مطالعه دادههای ژنتیکی بیش از ۲۶۰ هزار نفر در اروپا و شرق آسیا را تحلیل کرد؛ در حالی که در ابتدا حتی بهدنبال یافتن نقشی برای تیامین نبود، اما نشانهها آنقدر واضح بود که بررسی عمیقتر را ضروری کرد.
مائورو داماتو، ژنتیکدان از ائتلاف تحقیقات و فناوری باسک گفت: «مشکلات حرکت روده در مرکز سندرم روده تحریکپذیر، یبوست و دیگر اختلالات شایع حرکتی روده قرار دارند»، «اما زیستشناسی زیربنایی آنها بسیار سخت قابل شناسایی است.» او افزود که نتایج این پژوهش متابولیسم ویتامین B1 را بهعنوان سرنخی امیدوارکننده برای تحقیقات آینده، از جمله کارآزماییهای بالینی، مطرح میکند.
ویتامین B1 به بدن کمک میکند غذا را به انرژی تبدیل کند و همین موضوع آن را مهم میسازد. نکته تازهتر، نقش احتمالی آن در تنظیم حرکت روده است. پژوهشگران انواع خاصی از ژنها را شناسایی کردند که با نحوهٔ فعالشدن و جابهجایی تیامین در بدن مرتبطاند. این ژنها با تعداد دفعات دفع در افراد همبستگی داشتند.
کریستیان دیاس-مونیوث، یکی از ژنتیکدانان حاضر در مطالعه، این یافتهها را غیرمنتظره اما سازگار توصیف کرد. او گفت: «ما از ژنتیک برای ترسیم مسیرهای زیستی که سرعت روده را تعیین میکنند استفاده کردیم. آنچه برجسته بود، نقش پررنگ متابولیسم ویتامین B1 در کنار سازوکارهای شناختهشدهای مانند اسیدهای صفراوی و سیگنالدهی عصبی بود.»
در یک تحلیل تکمیلی روی نزدیک به ۱۰۰ هزار نفر در پایگاه دادهٔ UK Biobank مشخص شد افرادی که ویتامین B1 بیشتری مصرف میکردند، بسته به ساختار ژنتیکیشان الگوهای متفاوتی در دفعات دفع داشتند. به بیان ساده، تیامین مهم است، اما لزوماً برای همه افراد به یک شکل عمل نمیکند.
این به آن معنا نیست که باید فوراً به سراغ قفسه مکملها بروید و شروع به مصرف بیرویه ویتامین B1 کنید. پژوهشگران در این مورد محتاط هستند. آنها یادآوری میکنند که خوراکیهای سرشار از تیامین مانند غلات کامل، حبوبات، ماهی و گوشت همین حالا هم به سلامت کلی بدن کمک میکنند و مطالعات قبلی نشان دادهاند که دوزهای بالای B1 ممکن است در برخی مبتلایان به بیماریهای التهابی روده به کاهش التهاب کمک کند.
این مطالعه روایت معمول درباره سلامت روده را کمی بههم میزند. فیبر و آب کافی همه ماجرا را توضیح نمیدهند. به نظر میرسد یک ریزمغذی واحد نقش بسیار بزرگتری در عملکرد روده دارد؛ بزرگتر از آنچه پیشتر تصور میکردیم.
