دانشمندان با پژوهشی تازه دوباره این نظریه را مطرح کردهاند که برخوردی باستانی در گذشته دور، محیط زحل را به شکل امروزی آن درآورده است؛ بهویژه در مورد تایتان، بزرگترین قمر این سیاره.
این مطالعه که برای انتشار در Planetary Science Journal پذیرفته شده، به معمای شناختهشدهای درباره سن بسیار جوان حلقههای زحل و همچنین مدار غیرعادی تایتان میپردازد. پژوهشگران مؤسسه SETI احتمال دادهاند که تایتان حاصل برخورد دو قمر قدیمیتر باشد و همین برخورد، حلقههای جوانتر زحل را نیز ایجاد کرده باشد. نسخه پیشچاپ این مقاله در arXiv منتشر شده است.
نخستین نگاه نزدیک بشر به زحل در سال ۱۹۷۹ با فضاپیمای پایونیر ۱۱ ناسا انجام شد و سپس وویجرهای ۱ و ۲ چند سال بعد از کنار آن عبور کردند.
اما مأموریت ۱۳ ساله کاسینی بود که تصویر دقیقتری از زحل، حلقهها و قمرهایش ارائه داد و دادههای ارزشمندی را در اختیار دانشمندان قرار داد.
با این حال، برخی از دادههای کاسینی باورهای دیرینه اخترشناسان را زیر سؤال برد. برای نمونه، مدار چندین قمر زحل نامتقارن و عجیب بود و با محاسبات رایج همخوانی نداشت. همچنین مشخص شد حلقههای زحل بسیار جوانتر از آن چیزی هستند که پیشتر تصور میشد.
در سال ۲۰۲۲ یک گروه از ستارهشناسان پیشنهاد کردند که این ناهماهنگیها زمانی قابل توضیحتر میشوند که فرض کنیم زحل حدود ۱۰۰ میلیون سال پیش یکی از قمرهایش را از دست داده است؛ دورهای که احتمالاً حلقههای جوانتر زحل نیز شکل گرفتهاند.
در پژوهش جدید، این فرضیه با شبیهسازیهای رایانهای بررسی شده تا مشخص شود آیا یک قمر اضافی میتوانسته آنقدر به زحل نزدیک شود که در اثر برخورد یا گسست، مواد لازم برای تشکیل حلقهها را فراهم کند.
تیم پژوهشی در مقاله توضیح میدهد که اثر چنین برخوردی باید با وضعیت کنونی قمرهای زحل سازگار باشد. آنچه آنها را به نقطه شروع مناسب رساند، یک ناهنجاری تکرارشونده در شبیهسازیها بود.
ماتیا چوک، نویسنده اصلی مطالعه و پژوهشگر مؤسسه SETI، در بیانیهای گفت هایپریون ـ کوچکترین قمر مهم زحل ـ «مهمترین سرنخ درباره تاریخ این سامانه» را در اختیارشان قرار داده است.
افزودن یک قمر ناپایدار در شبیهسازیها باعث میشد هایپریون ـ قمری که واقعاً وجود دارد ـ از مدار خارج شود و عملاً «نابود» شود؛ همین موضوع به پژوهشگران نشان داد که نکته مهمی در میان است. آنها همچنین اشاره کردند که مدار هایپریون با مدار تایتان قفل شده، اما این قفل مداری احتمالاً تنها چند صد سال قدمت دارد.
