دهههاست که موسازورها در ذهن ما جایگاه مشخصی داشتهاند؛ شکارچی نهایی اقیانوسها، معادل یک کوسه سفید فوقالعاده قدرتمند. عظیمالجثه، گوشتخوار و کاملاً دریایی. اگر دایناسوری بدشانس بود و وارد آب میشد، مشکل خودش بود.
اما پژوهشهای جدید نشان میدهد همهٔ آنها فقط در دریا زندگی نمیکردند.
مطالعهای که در نشریه BMC Zoology منتشر شده است استدلال میکند که دستکم برخی موسازورها کاملاً دریایی نبودهاند. در اواخر دوران حضورشان، بهنظر میرسد این جانوران مدتی واقعی را در رودخانههای آب شیرین گذراندهاند؛ همان جاهایی که دایناسورهای بزرگ برای نوشیدن، مهاجرت یا گاهی غرق شدن جمع میشدند. این فرضیه از تحلیل شیمیایی دندانهای موسازوری بهدست آمده که در مناطق دور از ساحل، در جایی که امروز داکوتای شمالی است، پیدا شدهاند؛ کنار فسیلهای یک تیرانوسوروسرکس و یک کروکودیلیان.
این ترکیب یک پرسش روشن را مطرح کرد: آیا دندان از دریا به آنجا رسیده بود، یا صاحبش واقعاً در آن محیط زندگی میکرد؟
برای پاسخ به این پرسش، پژوهشگرانی از سوئد، آمریکا و هلند ایزوتوپهای باقیمانده در مینای چند دندان موسازور را بررسی کردند. ایزوتوپها نسخههایی از یک عنصر هستند که ترکیب اتمی متفاوتی دارند و نسبت آنها میتواند مانند اثرانگشت محیطی عمل کند. ایزوتوپهای اکسیژن در اینجا اهمیت ویژهای دارند، زیرا آب شیرین و آب دریا الگوهای متفاوتی از خود بهجا میگذارند.
محیطهای آب شیرین مقدار بیشتری از ایزوتوپ سبکتر اکسیژن، یعنی اکسیژن-۱۶، دارند، در حالی که اقیانوسها نسبت بیشتری از اکسیژن-۱۸ را در خود نگه میدارند. دندانهای موسازوری که در دشتهای سیلابی دور از دریا پیدا شده بودند، نسبتهای مربوط به آب شیرین را نشان دادند، نه آب دریا.
ملانی دورینگ، دیرینهجانورشناس دانشگاه اوپسالا، به ساینس الرت گفت: «وقتی دو دندان دیگر موسازور را که در نزدیکی همان منطقه و در لایههای کمی قدیمیتر در داکوتای شمالی پیدا شده بودند بررسی کردیم، همان نشانههای آب شیرین را دیدیم. این تحلیلها نشان میدهد موسازورها در یک میلیون سال پایانی پیش از انقراض، در محیطهای رودخانهای زندگی میکردند.»
ایزوتوپهای کربن لایه نگرانکننده دیگری اضافه کردند. نسبتهای کربن در دندانها رژیم غذایی را نشان میدهد و نمونههای این موسازورها متفاوت از بقیه بود. به گفته دورینگ، دندان موسازورِ پیدا شده در خشکی «مقدار ۱۳C بالاتری نسبت به همه موسازورها، دایناسورها و کروکودیلیانهای شناختهشده» داشت؛ موضوعی که نشان میدهد این جانور احتمالاً به اعماق نمیرفته و شاید از دایناسورهای خفه شده تغذیه میکرده است.
یک دندان پیداشده در دشت سیلابی متعلق به گروهی از موسازورها بود که طول آنها حدود ۱۱ متر برآورد میشود؛ اندازهای تقریباً برابر با بزرگترین نهنگهای قاتل.
پر آلبرگ، دیرینهمهرهدارانشناس دانشگاه اوپسالا، گفت: «این اندازه یعنی این جانور میتوانسته با بزرگترین نهنگهای قاتل رقابت کند و حضور چنین شکارچی عظیمی در محیطهای رودخانهای—جایی که پیشتر با خزندگان دریایی غولپیکر مرتبط نبود—غیرمعمول و شگفتانگیز است.»
پژوهشگران پیشنهاد میکنند این توانایی زندگی در آب شیرین ممکن است یک سازگاری دیرهنگام بوده باشد که در یک میلیون سال پایانی پیش از انقراض بزرگِ موسازورها و دایناسورها پدید آمده است. اگر چنین باشد، روزهای پایانی آنها در دوره زیست شناسی کرتاسه حتی سختتر از آن چیزی بوده که پیشتر تصور میشد.
