مدار زمین بهتدریج شلوغتر میشود و این موضوع خطر برخورد ماهوارهها را افزایش میدهد؛ برخوردهایی که میتوانند خدمات حیاتی را مختل کنند، ابرهای خطرناک زباله فضایی ایجاد کنند و در برخی موارد تکههای آوار را بهسمت جو زمین پرتاب کنند. برای مقابله با این مشکل، اپراتور بزرگترین مگاکانستلیشن جهان قصد دارد هزاران ماهواره خود را به ارتفاعی پایینتر منتقل کند.
در روز سال نو، مایکل نیکولز، معاون مهندسی استارلینک در اسپیسایکس، اعلام کرد که این شرکت همه ماهوارههای استارلینک را که در ارتفاع ۵۵۰ کیلومتری زمین قرار دارند، به ارتفاع ۴۸۰ کیلومتری منتقل خواهد کرد. او گفت این بازپیکربندی حدود ۴۴۰۰ ماهواره را شامل میشود و در طول سال ۲۰۲۶ انجام خواهد شد.
در نگاه اول، این راهحل ممکن است غیرمنطقی به نظر برسد. شاید بپرسید چگونه نزدیکتر کردن این ناوگان متراکم و پرسرعت به زمین میتواند ایمنی را افزایش دهد. نیکولز توضیح داد که این تغییر از چند جهت به بهبود ایمنی کمک خواهد کرد.
بر اساس گفتههای جاناتان مکداول، اخترفیزیکدان بازنشسته که اجسام مدار پایین زمین را ردیابی میکند، بیش از ۹ هزار مورد از ۱۴ هزار و ۳۰۰ ماهواره فعال زمین، استارلینک هستند. اسپیسایکس امیدوار است این تعداد در نهایت به ۴۲ هزار ماهواره برسد. با توجه به اینکه شرکتها و نهادهای دیگر نیز ماهوارههای خود را به فضا میفرستند، فضای قابل استفاده در مدار بهسرعت در حال تمام شدن است.
کارشناسان هشدار میدهند که پیامدهای ازدحام بیش از حد در مدار پایین زمین میتواند بسیار جدی باشد. یک مطالعه اخیر نشان داده است که ماهوارهها — بهویژه استارلینکها — دائماً برای جلوگیری از برخورد در حال مانور هستند. پژوهشگران نتیجه گرفتند که اگر این ماهوارهها ناگهان توانایی مانور خود را از دست بدهند، تنها طی ۲.۸ روز ممکن است یک برخورد فاجعهبار رخ دهد.
چنین برخوردی میتواند مقدار زیادی زباله فضایی تولید کند و برخوردهای بیشتری را رقم بزند و احتمالاً مرحله نخست «سندرم کسلر» را آغاز کند. در این سناریوی نظری، مدار پایین زمین آنقدر شلوغ میشود که برخورد میان اجسام یک واکنش زنجیرهای ایجاد میکند و زبالهها بهصورت تصاعدی افزایش مییابند. این وضعیت شبکههای ماهوارهای مورد نیاز ما را مختل میکند و انجام برخی مأموریتهای فضایی را غیرممکن میسازد.
به گفته نیکولز، این بازپیکربندی ماهوارههای استارلینک را به مداری بسیار کمتراکمتر منتقل میکند و احتمال کلی برخورد را کاهش میدهد.
این جابهجایی همچنین باعث میشود ماهوارهها در پایان عمر عملیاتی خود سریعتر از مدار خارج شوند و تعداد ماهوارههای ازکارافتاده سرگردان در فضا کمتر شود. در ارتفاعات پایینتر، مقاومت جوی بیشتر است و همین باعث میشود ماهوارهها زودتر وارد جو شوند. نیکولز میگوید در مدار جدید، زمان سقوط طبیعی این ۴۴۰۰ ماهواره تا ۸۰ درصد کاهش مییابد؛ یعنی بهجای بیش از چهار سال، تنها چند ماه طول میکشد تا دوباره به جو زمین بازگردند.
این موضوع بهویژه با نزدیک شدن به «کمینه خورشیدی» اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ دورهای از چرخه ۱۱ ساله خورشید که فعالیت آن کاهش مییابد و انتظار میرود حدود سال ۲۰۳۰ رخ دهد. با نزدیک شدن به این مرحله، چگالی جو کاهش مییابد زیرا خورشید پرتو فرابنفش شدید کمتری منتشر میکند. این روند باعث سرد شدن و انقباض جو میشود، مقاومت جوی را کاهش میدهد و موجب میشود ماهوارههای ازکارافتاده مدت بیشتری در مدار باقی بمانند.
بازپیکربندی موردنظر پروژهای بسیار بزرگ است که به مانورهای دقیق و هماهنگ میان هزاران ماهواره استارلینک نیاز دارد. اسپیسایکس همچنین باید برای اجرای ایمن این طرح با اپراتورهای دیگر، نهادهای تنظیمگر و فرماندهی فضایی آمریکا همکاری نزدیک داشته باشد. هرچند مزایای احتمالی این اقدام برای ایمنی فضایی روی کاغذ قابل توجه است، اما تأثیر واقعی آن هنوز مشخص نیست.
