همهگیری تأثیر قابل توجهی بر محیطزیست گذاشت، هرچند این تأثیر در همه بخشها یکسان نبود. غیبت کمسابقه انسانها باعث کاهش برخی آلودگیها شد، اما همین تغییر ناگهانی رفتار تهاجمیتر برخی گونههای مهاجم را نیز تشدید کرد. در این میان، نمونههایی هم وجود دارد که در هیچیک از این دو دسته قرار نمیگیرند؛ مانند ماجرای پرندههای «جونکوی چشمتیره» در کالیفرنیا.
بر اساس پژوهشی که اخیراً در نشریه آکادمی ملی علوم آمریکا منتشر شده، این پرندگان در دوران همهگیری و پس از آن دو تغییر تکاملی سریع را تجربه کردند. بهطور مشخص، منقار این پرندگان کوچک در دوران همهگیری بلندتر شد و با بازگشت فعالیتهای انسانی دوباره کوتاهتر شد؛ تغییری شبیه داستان پینوکیو، البته بدون جادو یا درس اخلاق، و تنها نتیجه تأثیر انسان بر طبیعت.
پاملا یه، یکی از نویسندگان اصلی پژوهش و زیستشناس تکاملی در دانشگاه کالیفرنیا لسآنجلس، گفته است: «ما معمولاً تصور میکنیم تکامل روندی کند است، چون در مقیاس زمانی تکاملی همینطور هم هست. اما شگفتانگیز است که میتوانیم تکامل را در برابر چشمانمان ببینیم و اثر مستقیم انسان را بر یک جمعیت زنده مشاهده کنیم.»
جونکوهای چشمتیره معمولاً در جنگلهای کوهستانی زندگی میکنند، اما در جنوب کالیفرنیا تغییرات اقلیمی باعث شد جمعیت قابل توجهی از آنها به شهرها مهاجرت کنند؛ جایی که یاد گرفتند از خردهریزهای غذای انسانی تغذیه کنند. در مقایسه با خویشاوندان کوهستانیشان، منقار جونکوهای ساکن کالیفرنیا بهمرور کوتاهتر و پهنتر شده است.
خانم یه توضیح داد که «حیوانات وحشی برای پیدا کردن و بهدست آوردن غذا باید سخت کار کنند. وقتی انسانها این کار را بسیار آسانتر میکنند، بخشهایی از بدن آنها—مثل دهان—که برای جستوجوی غذا استفاده میشود، خود را تطبیق میدهد.»
وقتی جونکوها در محوطه دانشگاه UCLA ساکن شدند، توجه یه و همکارانش را جلب کردند و آنها از سال ۲۰۱۸ یک مطالعه بلندمدت روی این پرندگان آوازخوان آغاز کردند. به گفته الی دیامانت، دیگر نویسنده اصلی پژوهش و زیستشناس تکاملی در کالج بارد، این پرندگان بهتدریج رژیمی پیدا کرده بودند که «به رژیم یک دانشجوی معمولی نزدیکتر بود». او به نیویورک تایمز گفت این رژیم شامل «چیزهایی مثل کلوچه، نان و پیتزا» میشد.
سپس همهگیری آغاز شد. با انتقال کلاسها به فضای آنلاین، محوطه دانشگاه تقریباً خالی و بدون هرگونه خردهغذا شد؛ وضعیتی که برای جونکوها بسیار نامطلوب بود. حدود سال ۲۰۲۱، یعنی تقریباً یک سال پس از شروع همهگیری، یه و دیامانت متوجه تغییری جزئی در جوجههای تازهمتولدشده شدند: منقاری بلندتر و باریکتر.
دیامانت گفت: «صادقانه بگویم، وقتی دیدیم این تغییر چقدر شدید است، کاملاً شوکه شدیم.» در چنین مدت کوتاهی، جونکوهای کالیفرنیا عملاً «تکامل» یافته بودند و منقارشان دوباره شبیه پرندگان وحشی همنوعشان شده بود. به گفته او، این تغییر احتمالاً موفقیت پرندگان در یافتن غذا را افزایش داده است.
با کاهش محدودیتهای دوران همهگیری، دانشجویان، استادان و کارکنان UCLA به محوطه دانشگاه بازگشتند. بهطور قابل توجهی، با بازگشت انسانها، شکل منقار جونکوها نیز دوباره تغییر کرد. همانقدر سریع که منقارها بلند شده بودند، در جوجههای متولدشده بین سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۴ دوباره کوتاه شدند.
