در زمانی که جهان بیش از پیش به دو قطب شرق و غرب تقسیم شده است، ازبکستان به عنوان نقطه تلاقی نادری میان این دو ظاهر شده است. استارتاپ یونیکورن بومی این کشور، «اوزوم» (Uzum)، در دور جدیدی از جذب سرمایه، موفق به جمعآوری ۶۵.۵ میلیون دلار شد؛ دوری که به طور مشترک توسط شرکت چینی تنسنت (Tencent) و شرکت سرمایهگذاری VR Capital مستقر در نیویورک و لندن رهبری شد، و همچنین شرکت آمریکایی FinSight Capital نیز در آن مشارکت داشت.
این جذب سرمایه بهصورت کامل از نوع سرمایهگذاری سهامی (all-equity) بوده و ارزشگذاری پس از سرمایهگذاری (post-money) این استارتاپ مستقر در تاشکند را به حدود ۱.۵ میلیارد دلار رسانده است — افزایشی نزدیک به ۳۰ درصد نسبت به ارزشگذاری ۱.۱۶ میلیارد دلاری آن هنگام رسیدن به وضعیت یونیکورن در مارس سال گذشته.
اوزوم که در سال ۲۰۲۲ تأسیس شد، فعالیت خود را با بازار تجارت الکترونیک «Uzum Market» آغاز کرد و پس از موفقیت در این زمینه، وارد حوزه فینتک با ارائه کارت نقدی شد و سپس خدمات تحویل غذای فوری خود را با نام «Uzum Tezkor» راهاندازی کرد.
این استارتاپ در حال حاضر بیش از ۱۷ میلیون کاربر فعال ماهانه دارد — معادل تقریباً نیمی از جمعیت بزرگسال ازبکستان یا دو سوم کاربران تلفن هوشمند در این کشور — و با ۱۶ هزار فروشنده همکاری میکند. تنها در نیمه نخست سال ۲۰۲۵، ارزش ناخالص معاملات (GMV) این استارتاپ به ۲۵۰ میلیون دلار رسیده که نسبت به سال گذشته، ۱.۵ برابر رشد نشان میدهد.
بازوی بانکداری دیجیتال این شرکت، «Uzum Bank»، در آگوست سال گذشته یک کارت نقدی ویزا با سقف اعتبار از پیش تعیینشده عرضه کرد. این محصول تاکنون دو میلیون کارت صادر کرده و در مسیر عبور از ۵ میلیون کارت تا پایان سال قرار دارد. در همین حال، کسبوکار وامدهی بدون وثیقه اوزوم در سهماهه اول سال به حجم تأمین مالی ۲۰۰ میلیون دلار رسید که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۳.۴ برابر رشد داشته است. همچنین، اوزوم در سال ۲۰۲۴ درآمد خالصی معادل ۱۵۰ میلیون دلار گزارش کرده که رشد ۵۰ درصدی سالانه را نشان میدهد.
در ایران اپ های مشابه زیاد وجود دارد که حتی دارای کاربران بیشماری هستند ولی به دلیل محدود بودن کشور و عدم دسترسی به بازارهای بین المللی، اکوسیستم استارتاپی از جذب سرمایه خارجی محروم است . همچنین به دلیل شرایط اقتصادی ناپایدار ، نفوذ افراد وابسته به دولت در این استارتاپ ها بسیار زیاد است، این موضوع در کنار تحریم ها و گردش مالی غیر منصفانه سرمایه در کشور باعث شده که فقط افراد بالادستی در استارتاپ ها درآمد و سود خوبی داشته باشند و پرسنل زیر دست و مثلا در مثال اسنپ و تپسی، پیک هایی که در این سرویس دهنده ها کار می کنند اوضاع خوبی نداشته باشند.
