سیاهچالهها اجرامی تاریک و هولناک با گرانشی چنان شدید هستند که حتی نور هم نمیتواند از آنها بگریزد، بنابراین بهتر است با آنها درنیفتید. یک کشف اخیر از یکی از عجیبترین ابرنواخترهایی که تاکنون مشاهده شده، داستان غمانگیز ستارهای را آشکار میکند که تلاش کرد در برابر کشش نیرومند یک سیاهچاله نزدیک مقاومت کند، اما در نهایت با مرگی انفجاری تسلیم شد.
تیمی از اخترشناسان این ابرنواختر غیرمعمول را که SN 2023zkd نام گرفته، هنگام بررسی مشاهدات اهداف بهویژه جالبی که توسط تلسکوپهای سراسر جهان جمعآوری شده بود، کشف کردند. به نظر میرسد این انفجار ستارهای بر اثر برخورد مرگبار با یک سیاهچاله شعلهور شده و منجر به نابودی زودهنگام ستاره شده باشد. این کشف که جزئیات آن در مقالهای جدید در نشریه اخترفیزیک منتشر شده، قویترین شواهد تاکنون از تعاملات کیهانی بین ستارهها و سیاهچالهها را ارائه میدهد که میتوانند به ابرنواختر بینجامند.
تأسیسات گذرای زویکی (Zwicky Transient Facility) در جنوب کالیفرنیا این ابرنواختر خاص را در ژوئیه ۲۰۲۳ کشف کرد و سپس توسط یک الگوریتم هوش مصنوعی که هر صبح تیم را از غیرمعمولترین انفجارهای ستارهای در دادههای جمعی آگاه میکند، علامتگذاری شد. الکساندر گالیانو، پژوهشگر بنیاد ملی علوم آمریکا در مؤسسه هوش مصنوعی و تعاملات بنیادی و نویسنده اصلی این مطالعه، به Gizmodo گفت که ربات این رویداد را علامتگذاری کرد چون به نظر میرسید «به شکلی عجیب در حال تحول» است.
«دو ویژگی بهخصوص عجیب در این ابرنواختر وجود دارد»، گالیانو گفت. «به نظر میرسد که دو بار منفجر شده — اول روشن شد، بعد کمنور شد، و دوباره روشن شد!» هرچند فقط یک انفجار رخ داده بود، اما این تحول غیرمعمول نخستین سرنخی بود که نشان میداد این ابرنواختر از یک محیط پیچیده سرچشمه گرفته است.
گالیانو افزود: «دوم اینکه معمولاً آغاز چنین انفجاری بسیار سریع است (شاید چند روز تا یک ماه طول بکشد تا به حداکثر روشنایی برسد)، اما در این مورد، ما دادههای پیش از ابرنواختر را دقیقتر بررسی کردیم و متوجه شدیم که ستاره به وضوح برای سالها پیش از مرگش بهآرامی در حال روشنتر شدن بوده است.» تیم پژوهشی با ترکیب ماهیت غیرعادی این ابرنواختر و دیگر شواهد، داستان منشاء این انفجار را بازسازی کرد و دریافت که به یک ستاره در حال ادغام با یک سیاهچاله همدم اشاره دارد.
اخترشناسانی که این کشف را انجام دادند، بر این باورند که این ستاره عظیم در یک رقص مداری مرگبار با سیاهچاله گرفتار شده بود. با نزدیکتر شدن این دو جرم به یکدیگر، ستاره بهطور جزئی سیاهچاله را درون خود کشید. این امر باعث شد فشار گرانشی شدیدی بر ستاره وارد شود و در نهایت انفجار ابرنواختری را رقم بزند.
