نخستین سامانه تجاری دقیق برای تعیین موقعیت که جایگزینی برای GPS محسوب میشود، در آستانه آغاز به کار قرار دارد. قرار است شش ماهواره متعلق به استارتاپ Xona Space Systems در همین ماه به مدار زمین پرتاب شوند.
راهاندازی سرویسی که با سیگنالهای رایگان ارائهشده از سوی دولتهای سراسر جهان رقابت میکند، ممکن است تصمیمی پرریسک به نظر برسد. با این حال، شرکت زونا امیدوار است خدمات ناوبری و زمانسنجی را نیز به فهرست حوزههایی اضافه کند که زمانی در انحصار عملی دولتها در صنعت فضایی بودند، اما اکنون استارتاپهای مورد حمایت سرمایهگذاران خطرپذیر در حال ایجاد تغییر در آنها هستند.
شرکت زونا در سال ۲۰۱۹ توسط گروهی متشکل از پنج مهندس تأسیس شد که در دوره تحصیلات تکمیلی مهندسی هوافضا در دانشگاه استنفورد با یکدیگر آشنا شده بودند. یکی از آنها، تایلر رید، بعدها مدرک دکتری گرفت و رساله خود را به بررسی امکان استفاده از ماهوارههای مدار پایین زمین برای بهبود سامانههای ناوبری اختصاص داد.
سامانه GPS و شبکههای ماهوارهای مشابه که توسط اروپا، چین و روسیه ساخته شدهاند، ارزش و کاربرد بسیار زیادی دارند، اما بهراحتی میتوان سیگنالهای آنها را مختل کرد ( وضعیت الان در کشور ایران ) و دقتشان نیز برای استفاده مستقل در کاربردهایی مانند رباتهای کشاورزی یا خودروهای خودران کافی نیست. این دوستان در گفتوگوهای غیررسمی خود هنگام خوردن پیتزا و نوشیدن آبجو، درباره این موضوع بحث میکردند که آیا میتوان با برطرف کردن این مشکلات، یک کسبوکار موفق راهاندازی کرد یا خیر.
برایان منینگ، مدیرعامل زونا، در جریان بازدید اخیر خبرنگار تککرانچ از دفتر مرکزی این شرکت گفت: «واکنش اولیه من این بود که این ایده احمقانه است. چرا کسی باید GPS را جایگزین کند؟ این سرویس رایگان است، درست است؟ اما وقتی بیشتر درباره آن تحقیق کردم، متوجه شدم که مردم GPS را یک سرویس رایگان میدانند، در حالی که بازار اصلی خودِ سرویس نیست، بلکه سختافزارهای مرتبط با آن است. هر سال میلیاردها دستگاه فروخته میشود و این دستگاهها رایگان در اختیار مردم قرار نمیگیرند. بازار عظیمی وجود دارد که بهشدت به دنبال عملکرد بهتر است.»
با این حال، ارائه چنین سرویسی مسیر سادهای نداشت. تقویت سیگنال GPS بهگونهای که اطلاعات دقیقتری درباره زمان و موقعیت مکانی ارائه دهد، همچنان یک چالش فنی بود. شرکت باید معماری منحصربهفردی طراحی میکرد که به ماهوارههایش اجازه دهد بدون نیاز به ساعتهای اتمی گرانقیمت در داخل آنها، زمان را با دقت بالا حفظ کنند. برای دستیابی به این هدف، زونا از نزدیکی ماهوارهها به زمین و ارتباط نزدیک آنها با منابع مرجع دقیق روی زمین بهره گرفت.
چالش فنی دیگر این بود که سیگنالهای جدید با گیرندههای فعلی GPS و تنها با اعمال تغییرات نرمافزاری نسبتاً ساده قابل دریافت باشند. این ویژگی به زونا اجازه میدهد از همان ابتدا به بازار موجود دسترسی پیدا کند و مسیر دریافت مجوزهای لازم برای پخش سیگنالهای ناوبری را نیز آسانتر سازد.

