در اواخر سال ۱۹۷۰، یک موشک تایتان IIIC از مجتمع پرتاب فضایی ۴۰ در پایگاه نیروی هوایی کیپ کاناورال که آن زمان با همین نام شناخته میشد، به فضا پرتاب شد. این موشک یک محموله فوقمحرمانه را برای ارتش آمریکا حمل میکرد.
از آن زمان تاکنون تغییرات زیادی در صنعت فضایی رخ داده است. موشک تایتان IIIC پس از دهها پرتاب، در سال ۱۹۸۲ از خدمت خارج شد. موشکهای خانواده تایتان تا سال ۲۰۰۵ همچنان از مجتمع پرتاب فضایی ۴۰ به فضا پرتاب میشدند؛ تا اینکه نیروی هوایی آمریکا در یک فرایند رقابتی که با مخالفت شدید شرکت United Launch Alliance همراه بود، این سکوی پرتاب را به یک شرکت نوپای کوچک و در آن زمان تقریباً ناشناخته به نام SpaceX واگذار کرد. پایگاه کیپ کاناورال نیز اکنون تحت مدیریت «نیروی فضایی آمریکا» قرار دارد.
اما سرنوشت برخی از آن محمولههای نامشخص چه شد؟ تا ماه گذشته، تعدادی از آنها همچنان در حال انجام مأموریت بودند.
دولت آمریکا بعدها فاش کرد محموله فوقمحرمانهای که در نوامبر ۱۹۷۰ به فضا پرتاب شد، یک ماهواره «برنامه پشتیبانی دفاعی» یا DSP بود. نخستین نسل از این ماهوارهها که بین سالهای ۱۹۷۰ تا ۱۹۷۳ پرتاب شدند، حدود یک تن وزن داشتند و هرکدام به حدود ۲ هزار آشکارساز فروسرخ مجهز بودند. آنها در واقع تلسکوپهای بسیار حساسی بودند که در مدار زمینثابت قرار میگرفتند.
این ماهوارهها برای مدتی جزو مهمترین ماهوارههای آمریکا بودند، زیرا وظیفه داشتند پرتاب کلاهکهای هستهای به سمت این کشور را شناسایی کنند. به همین دلیل، برنامه پشتیبانی دفاعی به یکی از عناصر اصلی قدرت نظامی آمریکا در فضا در دوران جنگ سرد تبدیل شد.
این ماهوارههای اولیه، فناوری آزمایشی رصد فروسرخ را به یک سامانه عملیاتی تبدیل کردند که بهطور مداوم سراسر جهان را برای شناسایی پرتاب موشکها زیر نظر داشت. این سامانه در ابتدا برای شناسایی موشکهای بالستیک قارهپیمای شوروی طراحی شده بود و نقشی حیاتی در بازدارندگی هستهای داشت. بعدها نیز در جنگهای متعارف کاربرد پیدا کرد؛ برای مثال، از آن برای شناسایی پرتاب موشکهای اسکاد عراق استفاده میشد.
این پست را نیز بخوانید: یک ماهواره جاسوسی آمریکا به طور غیرمنتظره در مدار زمین از هم پاشیده است
با گذشت زمان، ارتش آمریکا تعداد این ماهوارهها را افزایش داد و قابلیتها و میزان اطمینانپذیری آنها را نیز بهبود بخشید. در نهایت هر ماهواره به بیش از ۶ هزار آشکارساز فروسرخ مجهز شد و حدود ۲.۵ تن وزن داشت. پرتاب ماهوارههای برنامه پشتیبانی دفاعی تا سال ۲۰۰۷ ادامه پیدا کرد. یکی از آنها، DSP-16، حتی در سال ۱۹۹۱ با شاتل فضایی آتلانتیس به فضا پرتاب شد.
برای بیش از ۵۵ سال، دستکم چند ماهواره از این مجموعه همچنان در فضا فعال بودند و بهعنوان نگهبانانی خاموش به کار خود ادامه میدادند؛ تا ماه گذشته.
نیروی فضایی آمریکا روز پنجشنبه اعلام کرد که دو ماهواره باقیمانده از برنامه پشتیبانی دفاعی، که احتمالاً DSP-20 و DSP-22 بودند، اوایل سپتامبر در یک مانور تغییر مدار شرکت کردند. ردیابی مستقل مدار آنها نشان داد که این دو ماهواره پس از آن، مدار خود را چند صد کیلومتر بالاتر بردند؛ اقدامی که معمولاً برای انتقال ماهوارههای ازکارافتاده به مدارهای موسوم به «گورستان» در ارتفاعی بالاتر از مدار زمینثابت انجام میشود. نیروی فضایی آمریکا تأیید کرد که این اقدام به معنای پایان رسمی برنامه DSP بوده است.
سرهنگ براندون داونپورت، فرمانده واحد مأموریتی دلتا ۴ نیروی فضایی آمریکا، گفت: «مجموعه ماهوارههای DSP یکی از پایههای اصلی دفاع از کشور ما بود. این دو ماهواره آخر، پایان بیش از نیم قرن استفاده از سامانههای هشدار زودهنگام فضایی را رقم زدند. مجموعه DSP در دوران جنگ سرد نقش مهمی در حفظ بازدارندگی داشت و از نیروهای نظامی مستقر آمریکا از زمان جنگ خلیج فارس تا زمان بازنشستگی آنها در ماه گذشته محافظت کرد.»
