در ۲۴ ساعت گذشته، دره سیلیکون شاهد بحث و اختلافنظر شدیدی بر سر موضوعی بوده که از بیرون شاید بسیار تخصصی و حتی کماهمیت به نظر برسد: حل یک مسئله قدیمی ریاضی که با وجود اهمیت آن در میان دانشگاهیان، کاربرد عملی مشخصی ندارد. با این حال، این موضوع پرسشهای مهم و فوری جدیدی درباره ماهیت رقابت در عصر هوش مصنوعی مطرح کرده است؛ نه فقط رقابت میان انسانها، بلکه رقابت میان انسان و ماشین.
صبح سهشنبه، شرکت OpenAI در یک پست وبلاگی اعلام کرد که با استفاده از یک مدل هوش مصنوعی که هنوز عمومی نشده و به گفته این شرکت «بهمراتب توانمندتر از GPT-6 Astra» است، مسئله «وجود و همواری ناویر-استوکس» را حل کرده است. این مسئله به فیزیک آب و سایر سیالات مربوط میشود و یکی از هفت «مسئله هزاره» است که مؤسسه ریاضیات کلی در سال ۲۰۰۰ معرفی کرد. برای نخستین راهحل صحیح هر یک از این مسائل، جایزه یک میلیون دلاری در نظر گرفته شده است. OpenAI اعلام کرده قصد ندارد برای این دستاورد جایزه را دریافت کند و گفته این نتیجه توسط پژوهشگران انسانی و با همکاری حدود ۱۰ هزار عامل هوش مصنوعی، طی مدت کمی کمتر از ۹۰ ساعت به دست آمده است.
با این حال، اعلامیه OpenAI تا حد زیادی تحتالشعاع بحث و جنجال درباره نحوه دستیابی به این نتیجه قرار گرفته است. OpenAI در پست خود نوشته که کار روی مسئله ناویر-استوکس از سهشنبه هفته گذشته آغاز شد؛ زمانی که این شرکت «شایعهای شنید» مبنی بر اینکه دو ریاضیدان مستقل، تریستان باکمستر و لونت آلپوگه، در زمینه دیگری به نام «معادلات اویلر اجباری» که با مسئله ناویر-استوکس ارتباط دارد، به پیشرفت مهمی دست یافتهاند. OpenAI میگوید پس از آن با این دو ریاضیدان تماس گرفت و پیشنهاد کرد نتایج دو گروه همزمان منتشر شود و در یک اعلامیه مشترک، اولویت علمی آنها نیز به رسمیت شناخته شود.
شب قبل، باکمستر، استاد ریاضیات دانشگاه نیویورک، بیانیهای منتشر کرد و تأیید کرد که پس از اطلاع OpenAI از تحقیقات او و آلپوگه درباره معادلات اویلر اجباری، این شرکت با آنها تماس گرفته است؛ اما به گفته او، OpenAI برای اینکه تحقیقاتش پیش از آنها منتشر نشود، موضع سختگیرانهای در پیش گرفته بود. باکمستر گفت نخستین بار در تماس روز جمعه با سباستین بوبک، پژوهشگر OpenAI، با رویکرد این شرکت برای حل مسئله آشنا شده است. به گفته او، این رویکرد شباهت مشکوکی به روشی داشت که خودش و آلپوگه برای حل مسئله اویلر اجباری استفاده کرده بودند؛ روشی که در آن از چند مدل هوش مصنوعی، از جمله Codex متعلق به OpenAI و Claude شرکت Anthropic، استفاده کرده بودند.
آلپوگه در آن تماس حضور نداشت. باکمستر میگوید از بوبک پرسیده است که آیا مدلی که OpenAI برای حل مسئله استفاده کرده، به لاگهای Codex مربوط به تحقیقات او و آلپوگه دسترسی داشته است یا نه. باکمستر در بیانیه خود نوشت: «به من گفته شد که مدل به دنبال دادههای کاربران نرفته است.» او میگوید دوباره درباره استفاده از این اطلاعات در فرایند آموزش سؤال کرده، اما پاسخی دریافت نکرده است.
OpenAI در پست وبلاگی خود نوشته است که نه پژوهشگران این شرکت و نه عوامل هوش مصنوعی آن، پیش از انتشار عمومی تحقیقات این دو ریاضیدان، به کار آنها دسترسی نداشتهاند. با این حال، این شرکت گفته است که «نمیتواند رد کند که دادههای ناشناسشده حاصل از استفاده آنها از محصولات OpenAI، به بهبود مدلهای این شرکت کمک کرده باشد.»
باکمستر ادعا میکند بوبک برای اینکه او بتواند در مسیری که در نهایت به حل مسئله ناویر-استوکس منجر شده، اعتبار خود را با OpenAI به اشتراک بگذارد، دو راه پیش روی او گذاشته بود. هر دو پیشنهاد شامل حذف کامل نام آلپوگه از راهحل بود. آلپوگه از سال ۲۰۲۴ در شرکت Anthropic، یکی از بزرگترین رقبای OpenAI، مشغول به کار است.
باکمستر میگوید هر دو پیشنهاد را رد کرده و به بوبک گفته است که اگر OpenAI تصمیم بگیرد اعلامیه خود را منتشر کند، او نیز گزارشی از این گفتوگو منتشر خواهد کرد. به گفته باکمستر، بوبک در پاسخ به او گفته است: «چرا میخواهی حرفه شغلی خودت را نابود کنی؟»
بوبک در پاسخی که روز سهشنبه در شبکه اجتماعی X منتشر کرد، گفت پس از اینکه متوجه شده بود در تحقیقات باکمستر و آلپوگه از مدلهای هوش مصنوعی Anthropic استفاده شده است، دیگر نمیتوانسته آلپوگه را یک پژوهشگر دانشگاهی مستقل در نظر بگیرد.
او همچنین بابت پرسشی که از باکمستر مطرح کرده بود و لحن آن تهدیدآمیز به نظر میرسید، عذرخواهی کرد و گفت این جمله «انتخاب بسیار بدی از کلمات» بوده و دقیقاً برخلاف چیزی بوده که قصد داشته منتقل کند. بوبک توضیح داد که منظورش این نبوده که آلپوگه از نویسندگی تحقیقات خودش کنار گذاشته شود، بلکه نگران بوده یک کارمند Anthropic بهعنوان یکی از نویسندگان کار OpenAI معرفی شود.
