دانشمندان سیاره جدیدی را کشف کردهاند که برخلاف انتظارات شناختهشده رفتار میکند. این سیاره دنیایی پوشیده از گدازه است، اما در عین حال سرد محسوب میشود. در واقع، دانشمندان تاکنون هیچ دنیای گدازهای دارای جو با چنین دمای پایینی پیدا نکرده بودند.
پژوهشگران سیاره HD 3167 b را شناسایی کردهاند؛ یک ابرزمین سنگی که سطح آن پوشیده از گدازه است و به دور ستارهای در فاصله ۱۵۴ سال نوری از زمین میچرخد. این سیاره آنقدر به ستاره خود نزدیک است که یک سال در آن، یعنی یک دور کامل به دور ستاره، تنها یک روز زمینی طول میکشد. HD 3167 b علاوه بر اینکه یک سیاره گدازهای است، کوچکترین دنیای گدازهای کشفشده تاکنون نیز محسوب میشود. با این حال، این سیاره توانسته جو خود را حفظ کند.
ادوین کایت، استادیار علوم ژئوفیزیک در دانشگاه شیکاگو و یکی از نویسندگان این پژوهش، میگوید نکته شگفتانگیز این است که هرچه یک سیاره سنگی به ستاره خود نزدیکتر باشد، حفظ جو برای آن دشوارتر میشود، زیرا بیشتر در معرض بادهای ستارهای و فوتونهای پرانرژی منتشرشده از ستاره قرار میگیرد. با این حال، به نظر میرسد بسیاری از این دنیاهای گدازهای همچنان دارای جو هستند.
از زمانی که نخستین سیاره فراخورشیدی، یعنی سیارهای خارج از منظومه شمسی، بیش از ۳۰ سال پیش تأیید شد، دانشمندان تاکنون بیش از ۶۳۰۰ سیاره فراخورشیدی مختلف را کشف کردهاند. این سیارهها تنوع بسیار زیادی دارند؛ از غولهای گازی داغ شبیه مشتری گرفته تا دنیاهای کوچک شبیه نپتون. در میان آنها، تعداد محدودی «دنیای گدازهای» نیز وجود دارد؛ سیارههای سنگی که دمای سطحشان آنقدر بالاست که سطح آنها به گدازهای سوزان و مذاب تبدیل شده است.
در این پژوهش جدید، محققان با استفاده از ابزار MIRI تلسکوپ فضایی جیمز وب توانستند این سیاره را در نور فروسرخ میانی مشاهده کنند. این مشاهدات به آنها اجازه داد دمای سیاره را تخمین بزنند و بررسی کنند که آیا نشانهای از وجود جو در آن دیده میشود یا نه. پژوهشگران برای این کار، سیاره را هنگام رویدادی به نام «گرفت ثانویه» مشاهده کردند؛ یعنی زمانی که سیاره پشت ستاره خود قرار میگیرد. آنها در این مدت به دنبال تغییرات نور فروسرخ میانی بودند تا بتوانند ویژگیهای این سیاره و جو احتمالی آن را بررسی کنند.
