اگر از کسی بپرسید در چه کاری ضعیف است، معمولاً برای پاسخ دادن نیازی به فکر کردن ندارد. موارد زیادی برای گفتن دارد. اما اگر بپرسید در چه کاری خوب است، ناگهان مکث میکند، گلویش را صاف میکند و شاید در نهایت پاسخ سادهای مثل «فکر میکنم آدم نسبتاً منظمی هستم» بدهد. به نظر میرسد انتقاد از خود، حافظه بسیار خوبی دارد.
این موضوع ممکن است تا حدی به شیوهای که یاد گرفتهایم خودمان را ارزیابی کنیم مربوط باشد. سالها شنیدن بازخورد درباره چیزهایی که باید اصلاح کنیم، میتواند باعث شود تشخیص دادن نقاط قوت خود برایمان دشوارتر شود. مؤسسه VIA که در زمینه نقاط قوت شخصیتی فعالیت میکند، تاکنون آزمون رایگان سنجش نقاط قوت خود را در اختیار بیش از ۳۵ میلیون نفر در سراسر جهان قرار داده است؛ موضوعی که نشان میدهد بسیاری از ما برای شناخت بهتر تواناییهایی که با خود به محیط کار و زندگی میآوریم، به کمک نیاز داریم.
برخی از انتقادهایی که درباره شخصیت ما مطرح میشود، ارزش بررسی دوباره دارند. جوئل وونگ، استاد روانشناسی مشاوره در دانشگاه ایندیانا، در Psychology Today مینویسد که ضعفها گاهی مانند سایهای هستند که به یک نقطه قوت چسبیدهاند. دقت و توجه زیاد به جزئیات میتواند فرد را خشک و انعطافناپذیر کند. استانداردهای بالا ممکن است او را برای دیگران آزاردهنده کند و پشتکار نیز زمانی که همه اطرافیان دوست دارند کار را تمام کنند و به خانه بروند، میتواند به سرسختی تبدیل شود.
البته لازم نیست هر ویژگی آزاردهندهای در خودمان را به یک نقطه قوت تبدیل کنیم. بعضی عادتهای بد، واقعاً فقط عادت بد هستند. اما انتقادهایی که مرتب درباره ما تکرار میشوند، ممکن است پیچیدهتر از این باشند. توصیفهایی مانند «بیش از حد جدی»، «بیش از حد سختگیر» یا «خیلی لجباز» گاهی میتوانند همان ویژگیهایی را توصیف کنند که باعث میشوند چیزهایی را ببینیم که دیگران متوجهشان نمیشوند یا اجازه ندهیم کاری بیدقت و سرسری انجام شود.
اضطراب آزاردهنده است و معمولاً آن را چیزی میدانیم که ناگهان وارد زندگیمان میشود، حالمان را خراب میکند و باید هرچه سریعتر از خودمان دورش کنیم. اما جولی نورم، روانشناس کالج ولزلی، دههها درباره مفهومی به نام «بدبینی دفاعی» تحقیق کرده است. در این روش، فرد پیش از قرار گرفتن در یک موقعیت پراسترس، اتفاقات منفی و احتمالاتی را که ممکن است پیش بیایند تصور میکند تا بتواند برای آنها آماده شود.
نورم میگوید افراد مضطرب، زمانی که از بدبینی دفاعی استفاده میکنند، عملکرد بهتری نسبت به زمانی دارند که تلاش میکنند خوشبین باشند. هر کسی که سه ساعت زودتر از زمان پرواز به فرودگاه رسیده و تأییدیههای چاپشده را در دو کیف جداگانه گذاشته باشد، احتمالاً این موضوع را بهخوبی درک میکند. بنابراین شاید بهتر باشد پیش از اینکه اضطراب را کاملاً بیفایده بدانیم، بررسی کنیم که این نگرانی چه فایدهای برای ما دارد.
گاهی اوقات مشکل از خود ویژگی شخصیتی نیست، بلکه محیطی که فرد در آن قرار گرفته مناسب او نیست. فردی را تصور کنید که میتواند ۲۰ دقیقه با یک غریبه صحبت کند و در پایان گفتوگو درباره طلاق او، نام سگش و حتی نوشیدنی مورد علاقهاش اطلاعات داشته باشد. چنین فردی احتمالاً میتواند در حوزه فروش بسیار موفق باشد. اما اگر همان شخص را تمام روز پشت یک میز و مشغول ورود تکراری اطلاعات قرار دهید، ممکن است در نهایت در ارزیابی عملکردش نوشته شود که «بهراحتی حواسش پرت میشود».
آزمون سنجش نقاط قوت شخصیتی VIA میتواند نقطه شروع خوبی برای شناخت تواناییهای فردی باشد، اما اطرافیان نیز میتوانند در این زمینه کمک کنند. البته یک نکته مهم وجود دارد: نزدیکترین افراد به ما ممکن است کمترین توجه را به تواناییهایی که برایمان طبیعی و بدیهی هستند نشان دهند. یک دوست جدید، مربی، درمانگر یا مشاور ممکن است متوجه ویژگیای در شما شود که دیگران سالهاست دیگر آن را نمیبینند؛ چون برای آنها، شما همیشه در انجام آن کار خوب بودهاید.
