ایران و آمریکا قرار است دور سوم مذاکرات هستهای را در سوئیس آغاز کنند. هر دو طرف همچنان بر ترجیح راهحل دیپلماتیک تأکید دارند، در حالی که واشنگتن همزمان تحریمهای گسترده تازهای اعمال کرده و حضور نظامی خود را در خاورمیانه افزایش میدهد.
عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، روز چهارشنبه وارد ژنو شد و با بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان که نقش میانجی در گفتوگوهای غیرمستقیم روز پنجشنبه را بر عهده دارد، دیدار کرد.
واشینگتن پست در مقالهای در آستانه مذاکرات روز پنجشنبه نمایندگان جمهوری اسلامی و آمریکا نوشت که انتظار میرود تهران پیشنهاد جدیدی ارائه دهد.
این روزنامه نوشت: «بسیاری در جهان نفس خود را در سینه حبس کردهاند تا ببینند آیا نیروی نظامی عظیمی که دونالد ترامپ، رییس جمهوری آمریکا، در خاورمیانه گرد آورده است، تهدیدی برای به زانو درآوردن حکومت ایران است یا اینکه او به وعده حمله در صورت دست نیافتن به توافقی در مذاکرات عمل خواهد کرد.»
به نوشته این روزنامه، برخی منابع اطلاع دادند که جمهوری اسلامی در پیشنهاد خود برای مذاکرات پنجشنبه خواستار باقی «غنیسازی نمادین« در ایران شده است در حالی که پیشتر استیو ویتکاف گفته بود آمریکا حتی یک درصد از قابلیت غنیسازی را مجاز نمیداند.
پیش از سفر، عراقچی گفت دستیابی به «توافقی منصفانه، متوازن و عادلانه» ممکن است. او دوباره تأکید کرد که ایران به دنبال سلاح هستهای نیست و حاضر نیست از «حق استفاده صلحآمیز از فناوری هستهای» صرفنظر کند.
این مذاکرات در فضایی از بیاعتمادی ادامهدار برگزار میشود و لحن دو طرف میان تقابل و تمایل به گفتوگو در نوسان است.
در واشنگتن، جِیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، ایران را متهم کرد که پس از حملات آمریکا به تأسیسات هستهای ایران در ژوئن گذشته، تلاش کرده برنامه هستهای خود را بازسازی کند و گفت تهران باید تهدیدهای واشنگتن درباره اقدام نظامی را جدی بگیرد.
او به خبرنگاران در کاخ سفید گفت: «اصل ماجرا ساده است: ایران نباید سلاح هستهای داشته باشد. اگر بخواهد دوباره آن را بسازد، برای ما مشکل ایجاد میکند. در واقع شواهدی دیدهایم که نشان میدهد دقیقاً چنین تلاشی انجام شده است.»
ونس همچنین گفت دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، میخواهد این «مشکل را از راه دیپلماتیک حل کند» اما «گزینههای دیگری هم دارد».
یک روز پیش از آن، ترامپ در سخنرانی وضعیت کشور زمینه را برای احتمال یک رویارویی نظامی دیگر فراهم کرد و ایران را متهم کرد که «جاهطلبیهای هستهای شوم» دارد و در حال ساخت موشکهایی است که توانایی حمله به آمریکا را دارند؛ ادعاهایی که مقامهای ایرانی بهطور کامل رد کردند.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، در ایکس نوشت هر آنچه درباره برنامه هستهای ایران، موشکهای بالستیک و شمار تلفات ناآرامیهای ژانویه مطرح میشود «تکرار همان دروغهای بزرگ» است.
او رویکرد دولت ترامپ را با شیوههای تبلیغاتی یوزف گوبلز، وزیر تبلیغات هیتلر، مقایسه کرد.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در سخنانی در سنتکیتس و نویس گفت مذاکرات ژنو عمدتاً بر برنامه هستهای ایران متمرکز خواهد بود و بار دیگر نگرانی واشنگتن درباره موشکهای بالستیک ایران را تکرار کرد؛ موشکهایی که به گفته او تهران در تلاش است آنها را به سلاحهایی با برد قارهپیما تبدیل کند.
او گفت اصرار ایران بر خارج کردن برنامه موشکی از مذاکرات «یک مشکل بسیار بزرگ» است.
ایران هشدار داده است که هر حمله آمریکا با حملات تلافیجویانه به پایگاههای نظامی این کشور در سراسر خاورمیانه روبهرو خواهد شد؛ جایی که دهها هزار نیروی آمریکایی مستقر هستند. تهران همچنین تهدید کرده تنگه هرمز، گذرگاه باریک و حیاتی که بخش مهمی از نفت جهان از آن عبور میکند، را خواهد بست.
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، موضع تهران را صریح بیان کرد. او گفت اگر آمریکا «میز دیپلماسی را انتخاب کند؛ دیپلماسیای که در آن شأن ملت ایران و منافع متقابل رعایت شود»، ایران نیز در آن حضور خواهد داشت. اما اگر واشنگتن «با فریب، دروغ، تحلیلهای غلط و اطلاعات نادرست بخواهد تجربههای گذشته را تکرار کند و در میانه مذاکرات حملهای انجام دهد، بیتردید ضربه محکم ملت ایران را خواهد چشید».
تیم هاوکینز، سخنگوی فرماندهی مرکزی آمریکا، گفت واشنگتن آماده واکنش به هرگونه تنش است. او تأکید کرد بازدارندگی از نگاه آمریکا «با نمایش قدرت» به دست میآید و در شرایط تنشزا، آمریکا نیروهای لازم را برای حفاظت از نیروهایش در منطقه مستقر میکند.
