فعالان ایرانی میگویند در حال رایزنی با دولت ترامپ هستند تا به شرکتهای آمریکایی فعال در حوزه ماهواره و ارتباطات اجازه داده شود سرویس «اتصال مستقیم موبایل به ماهواره» را بر فراز ایران فعال کنند.
درخواست برای دسترسی ویژه به این سرویس ـ که امکان اتصال تلفنهای همراه به اینترنت را بدون نیاز به دکل مخابراتی و مستقیماً از ماهواره فراهم میکند ـ همزمان است با ادامه قطع گسترده اینترنت در ایران که وارد هفته دوم شده و پس از تشدید اعتراضهای سراسری ضدحکومتی شدت گرفته است.
اعتراضها از اواخر دسامبر آغاز شد؛ ابتدا با شعارهایی در تهران علیه تورم فزاینده و سقوط ارزش پول ملی و سپس با گسترش به شهرهای دیگر و تبدیل شدن به اعتراضهایی آشکارا ضدحکومتی ادامه یافت.
بر اساس دادههای تازه منتشرشده از سوی خبرگزاری فعالان حقوق بشر (HRANA) که در آمریکا مستقر است و گزارشهایش را از شبکهای از فعالان داخل ایران دریافت میکند، از ۲۸ دسامبر تاکنون هزاران نفر در ایران جان باختند که اکثرشان زیر 30 سال سن داشتند. این آمار بهطور مستقل قابل تأیید نیست.
ایران از ۸ ژانویه در وضعیت قطع تقریباً کامل اینترنت قرار دارد؛ زمانی که مقامهای ایرانی در دوازدهمین روز پیاپی اعتراضها، دسترسی را تقریباً بهطور کامل مسدود کردند و به گفته گروه پایش اینترنت «نتبلاکس»، یک «خلأ اطلاعاتی» در سراسر کشور ایجاد شد. در این مدت تنها عده ای با اینترنت سفید و دسترسی به دیتاسنترهای خاص به اینترنت بین الملل متصل هستند.
تعداد ترمینالهای استارلینک در ایران محدود است و وارد کردن دستگاههای بیشتر به کشور، به گفته نریمان غریب، کارشناس سایبری، خطرناک و زمانبر خواهد بود.
از آنجا که ترافیک اینترنتی استارلینک از زیرساختهای ایران عبور نمیکند، اتصال مستقل و بسیار امن است. اما به دلیل قیمت بالای دستگاهها و تعداد کم آنها در کشور، دارندگان ترمینالها معمولاً اینترنت خود را از طریق ویپیان با دیگران به اشتراک میگذارند. ویپیان نیز ترافیک را رمزگذاری میکند اما از زیرساخت داخلی استفاده میکند و با تحلیل الگوهای ترافیک قابل شناسایی است. این توضیح را امیر رشیدی، مدیر امنیت اینترنت و حقوق دیجیتال در گروه میان، ارائه کرده است. این گروه یک سازمان حقوق بشری مستقر در آمریکا با تمرکز بر ایران و منطقه خاورمیانه و شمال آفریقاست.
نریمان غریب به ABC News گفته از داخل ایران شنیده است که نیروهای حکومتی به خانههایی میروند که مظنون به داشتن دیشهای ماهوارهای غیرقانونی هستند؛ دیشهایی که مردم برای تماشای شبکههای بینالمللی از آنها استفاده میکنند.
رشیدی میگوید در سرویس «اتصال مستقیم موبایل به ماهواره» نگرانی از شناسایی وجود ندارد، زیرا تلفن همراه مستقیماً با ماهواره ارتباط برقرار میکند و هیچ زیرساخت محلی درگیر نیست.
او درباره امکان فعالسازی این سرویس گفته است: «شدنی است؟ ممکن است؟ فکر میکنم بله. اما اجرا شدن آن موضوع کاملاً متفاوتی است؛ نه فقط برای این فناوری، بلکه برای هر فناوری دیگری که بتواند کمک کند.»
غریب گفت شرکتها فقط در محدودههای جغرافیایی مشخص و تحت مقررات تعیینشده مجاز به ارائه این سرویس هستند و به همین دلیل، صدور مجوز از سوی کمیسیون فدرال ارتباطات آمریکا برای ارسال سیگنال به داخل ایران ضروری است.
او به ABC News گفت: «کمیسیون فدرال ارتباطات اختیار دارد در شرایط خاص، مجوزهای موقت یا اضطراری صادر کند.»
به گفته غریب، وزارت خزانهداری آمریکا نیز باید بررسی کند که صدور چنین مجوزی ناقض تحریمهای موجود علیه ایران نباشد.
کاخ سفید به درخواست ABC News برای اظهارنظر در اینباره پاسخی نداده است.
غریب گفت بازار «اتصال مستقیم موبایل به ماهواره» در حال رشد است و چندین شرکت بینالمللی این خدمات را ارائه میکنند. او برآورد میکند که در حال حاضر حدود ۲۰ درصد از مردم ایران توانایی دسترسی به چنین شبکهای را دارند.
