نبرد با محتوای تولیدشده توسط هوش مصنوعی از دست رفته است. خوراک یا همان فید شبکههای اجتماعی پر از مطالب بیکیفیت شده و حالا تشخیص واقعیت بر عهده ماست. اما اگر سال ۲۰۲۶ آغاز رویکردی تازه باشد؛ تغییری که در آن بهجای شکار محتوای مصنوعی، به دنبال نشانهگذاری و تشخیص محتوای واقعی برویم چه؟
این ایده ـ که البته چندان جدید هم نیست ـ در پست سال نوی مدیرعامل اینستاگرام، آدام موسری، در تردز مطرح شده است.
او در این پست میگوید «اصالت بهسرعت در حال تبدیل شدن به یک منبع کمیاب است» و سطح انتظار از «آیا میتوانی چیزی بسازی؟» به «آیا میتوانی چیزی بسازی که فقط خودت قادر به ساختنش باشی؟» تغییر میکند.
موسری همچنین مینویسد که تعداد بیشتری از خالقان محتوا به سمت تولید محتوای خام و بدون پرداخت میروند؛ محتوایی که کاملاً برخلاف تصویری است که سازندگان دوربین تبلیغ میکنند، یعنی دنیایی ایدهآل با افکتهای بوکه مصنوعی. او مستقیماً نمیگوید، اما به نظر میرسد منظورش شرکتهای سازنده گوشیهای هوشمندی است که پردازش تصویر را آنقدر هوشمند کردهاند که میتوانند هر عکس، شیء، حیوان یا انسانی را بهطور غیرطبیعی زیبا نشان دهند.
اگر حرف موسری درست باشد، نهتنها به محتوای واقعیتر و بدون آرایش بیشتری در شبکههای اجتماعی نیاز داریم، بلکه از هوش مصنوعی هم برای ساختن همین زیباییشناسی استفاده خواهیم کرد.
او مینویسد: «ما از زیباییشناسی شبیه بازیهای ویدیویی واقعگرایانه میدجرنی و تقلید از فیلمهای وس اندرسون و استودیو جیبلی، به جایی میرسیم که بتوانیم به یک هوش مصنوعی دستور بدهیم هر سبک بصری دلخواه را بسازد؛ حتی سبکی ناقص که ظاهرش واقعی به نظر برسد.»
این چشمانداز البته چندان خوشایند نیست و متا، شرکت مادر اینستاگرام، یکی از شرکتهایی خواهد بود که چنین ابزارهایی را ارائه میدهد؛ در کنار اوپناِیآی، گوگل Gemini، پرپلکسی و دیگران.
این یک سناریوی کابوسوار است، چون همان پلتفرمهایی که در آنها پست میگذاریم و تلاش میکنیم حقیقت را تشخیص دهیم، ابزارهایی ارائه میدهند که دنیایی واقعیتر اما همچنان جعلی میسازند.
شاید به همین دلیل است که موسری اکنون رویکردی متفاوت را مطرح میکند. او مینویسد: «تعداد روبهرشدی از مردم، مثل خود من، معتقدند که نشانهگذاری محتوای واقعی عملیتر از نشانهگذاری محتوای جعلی خواهد بود.»
بهجای واترمارکگذاری روی محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی ـ کاری که پلتفرمهای موسری همچنان به آن پایبندند ـ اینستاگرام و دیگر پلتفرمها ممکن است به دنبال راههایی باشند تا محتوای واقعی را پیش از انتشار آنلاین برچسبگذاری کنند.
پرسش اصلی این است که این کار چگونه انجام میشود.
عکسهایی که از دوربینهای دیجیتال و گوشیهای هوشمند خارج میشوند، دادهای به نام EXIF دارند؛ اطلاعاتی که نوع دوربین، لنز، تنظیمات، و در صورت فعال بودن، مکان و زمان ثبت عکس را نشان میدهد. جعل این دادهها کار سادهای نیست. محتوای ویدئویی نیز دادههای مشابهی به نام XMP دارد.
مشخص نیست چگونه میتوان برای محتوای متنیِ نوشتهشده توسط انسان یا ضبطهای صوتی واقعی، نوعی اثرانگشت ایجاد کرد.
با این حال، موسری از استفاده دوباره از نشانههای سنتی اصالت صحبت میکند؛ مثل بررسی نویسنده و محتوای دیگری که او منتشر کرده است. مشخص نیست اینستاگرام و دیگر پلتفرمها بتوانند چنین کاری را بهطور خودکار انجام دهند یا این وظیفه باید بر عهده کاربران باشد.
با وجود این، نیت پشت این رویکرد قابل توجه است، بهویژه حالا که جنگ با محتوای جعلی تقریباً از دست رفته است.
چند وقت پیش به پستی در ایکس از یکی از عکاسان محبوبم برخوردم. کارل بوویس چهار تصویر منتشر کرده بود و پرسیده بود کدامیک با هوش مصنوعی ساخته شده است. فکر میکردم پرهای بیش از حد صیقلی و منقار تقریباً فلزی گنجشکی که یک توت قرمز میخورد، نشانه تصویر مصنوعی باشد، اما واقعاً مطمئن نبودم. چیزی که نیاز داشتم این بود که مطمئن شوم سه تصویر دیگر واقعاً واقعی هستند.
چون سالهاست بوویس را دنبال میکنم، نوعی اثرانگشت شخصی برای او ساختهام. صدها عکسش را دیدهام، پیشینهاش را میدانم و به این اعتماد دارم که آنچه منتشر میکند مستقیماً از یکی از دوربینهای SLR لنزبلندش بیرون آمده است.
اما یک طرح اثرانگشت گستردهتر، مثل آنچه موسری پیشنهاد میکند، اگر فقط یک پلتفرم آن را اجرا کند شکست میخورد یا عملاً بیاثر میشود. ما به یک استاندارد برای شناسههای محتوا نیاز داریم تا هر پلتفرمی بتواند با یک لمس، فقط پستهای تولیدشده توسط انسان را نشان دهد. چنین چیزی واقعاً تحولآفرین خواهد بود.
امیدوارم سال ۲۰۲۶ واقعاً سال محتوای اصیل و نشانهگذاری پستهای واقعی مردم باشد؛ شاید دوباره شبکههای اجتماعی را به چیزی سرگرمکننده و مفید تبدیل کند.
