پژوهشگران بر این باورند که آخرین نیای مشترک انسانهای امروزی و دو شاخه منقرضشده آنها، نئاندرتالها و دنیسوواها، حدود ۷۶۵ هزار تا ۵۵۰ هزار سال پیش وجود داشته است. محل پیدایش این نیاکان همچنان محل بحث است، اما فسیلهای کشفشده در مراکش موضوع را پیش بردهاند.
یک تیم بینالمللی فسیلهای هومینین حدود ۷۷۳ هزار ساله را که در غاری در کازابلانکا به نام Grotte à Hominidés پیدا شده، بررسی کرده است. هومینینها گروهی شامل انسانهای امروزی، گونههای انسانی منقرضشده و نیاکان نزدیک آنها هستند. این فسیلها میتوانند اطلاعات تازهای درباره انسانهایی که مدتها پیش از پیدایش شناختهشده هومو ساپینس در آفریقا زندگی میکردند ارائه دهند.
آنتونیو روساس، پژوهشگر موزه ملی علوم طبیعی مادرید که در این مطالعه نقشی نداشت، در مقالهای نوشت مشخص کردن آخرین نیای مشترک انسانهای امروزی، نئاندرتالها و دنیسوواها میتواند درک ما از شاخههای بعدی را روشنتر کند.
دههها انسانشناسان این جمعیتهای باستانی را در گونهای واحد به نام هومو هایدلبرگنسیس قرار میدادند و آن را نیای مشترک انسانهای امروزی و نئاندرتالها میدانستند. اما این نظریه جایگاه خود را از دست میدهد، زیرا فسیلهای آفریقا و اروپا نشاندهنده چندین شاخه متمایز هستند نه یک شاخه واحد.
کشفهای پیشین مانند گونه هومو آنتسسور در اسپانیا نشان میدهد این نیای ناشناخته ممکن است پیوندهای اولیهای با اروپا داشته باشد. یکی از مشکلات در تعیین خاستگاه جغرافیایی این نیاکان، شکاف موجود در سوابق فسیلی آفریقا در همان دوره زمانی است.
در این میان فسیلهای مراکش اهمیت یافتهاند؛ از جمله یک فک کامل بزرگسال، نیمفک بزرگسال، فک کودک، تعدادی مهره و دندان. جالب آنکه یک استخوان ران هومینین نشانههایی از جویده شدن دارد که احتمالاً نشان میدهد این فسیلها باقیمانده یک وعده غذایی جانور گوشتخوار بودهاند.
میدان مغناطیسی زمین هر چند وقت یکبار قطبیت خود را تغییر میدهد و ردهای مشخصی در رسوبات سراسر جهان بر جای میگذارد. پس از بررسی رسوبات اطراف فسیلها، تیمی شامل ژان-ژاک هوبلین، انسانشناس مؤسسه ماکس پلانک، اعلام کرد این بقایا به آخرین تغییر قطبیت زمین، یعنی حدود ۷۷۳ هزار سال پیش، مربوط میشوند. رسوباتی که فسیلها در آن قرار داشتند دقیقاً در طول گذار ۸ تا ۱۱ هزار ساله شکل گرفتهاند.
این فسیلها همدوره با گونه هومو آنتسسور هستند و ویژگیهای کهن هومو ارکتوس ــ که بین حدود ۱.۸۹ میلیون تا ۱۱۰ هزار سال پیش وجود داشت ــ را در کنار خصوصیات مدرن نئاندرتالها و انسانهای امروزی نشان میدهند. برای نمونه، شکل فک به هومو ارکتوس و دیگر انسانهای باستانی آفریقا شباهت دارد، در حالی که برخی ویژگیهای دندانهای آسیای بزرگ یادآور اوایل هومو ساپینس و نئاندرتالهاست.
بررسی ساختار دندانی موسوم به اتصال مینای دندان و عاج نشان میدهد هومینینهای غار Grotte à Hominidés از هومو ارکتوس و هومو آنتسسور متمایز هستند و بهعنوان نمایندگان جمعیتهایی شناخته میشوند که میتوانند پایهای برای هومو ساپینس و شاخههای باستانی اوراسیایی باشند. به بیان دیگر، این فسیلها ممکن است جمعیتهایی نزدیک به نیاکان انسانهای امروزی و در سطحی گستردهتر نزدیک به نیای مشترک با نئاندرتالها و دنیسوواها را نشان دهند. آنها الزاماً آخرین نیای مشترک ما نیستند، اما میتوانند پیشینیان نزدیک باشند.
ژان-ژاک هوبلین توضیح داد: «فسیلهای غار Grotte à Hominidés شاید بهترین گزینههایی باشند که اکنون برای جمعیتهای آفریقایی نزدیک به ریشه این نیای مشترک در اختیار داریم و این دیدگاه منشأ عمیق آفریقایی گونه ما را تقویت میکند.»
آنتونیو روساس نیز در مقاله News & Views افزود: «شاخه هومو ساپینس بهطور قطعی در جمعیتهای آفریقایی مشتقشده از هومو ارکتوس جای میگیرد.» به گفته او، این مطالعه همچنین از این دیدگاه پشتیبانی میکند که آخرین نیای مشترک ما در آفریقا پدید آمده و نشان میدهد انسانهای امروزی ممکن است زودتر از آنچه معمولاً تصور میشود از درخت تکاملی جدا شده باشند.
