محققان بهتازگی چهار گونهی جدید از رتیلها را شناسایی کردهاند که اندام تناسلی آنقدر بلندی دارند که نیاز به یک طبقهبندی زیستی جدید برای آنها بوده است.
با Satyrex ferox، S. arabicus، S. somalicus، و S. speciosus آشنا شوید. این گونهها از شبهجزیره عربستان و شاخ آفریقا میآیند و آنقدر از نزدیکترین خویشاوندان خود ـ چه از نظر ریختشناسی و چه از نظر مولکولی ـ متفاوتاند که پژوهشگران برای آنها یک سرده (genus) جدید به نام Satyrex تعریف کردهاند.
پژوهشگران در مقالهای که ماه گذشته در مجله ZooKeys منتشر شد، نوشتند: «نام این سرده ترکیبی است از Satyr، موجودی نیمهانسان و نیمهجانور در اسطورهشناسی یونان که به خاطر اندام تناسلی بسیار بزرگش شناخته میشود، و واژه لاتین rēx بهمعنای پادشاه.»
همچون ساتیرها، نرهای این چهار گونه جدید ـ و همچنین یک گونه دیگر از سرده Satyrex ـ بلندترین پدهای شناختهشده را در میان همهی رتیلها دارند. پدها (palps) اندامهایی هستند که عنکبوتهای نر برای کارهایی مانند انتقال اسپرم در زمان جفتگیری استفاده میکنند. از نظر فنی، پدها آلت تناسلی محسوب نمیشوند، بلکه اندامهای ثانویهی جنسیاند. در گونه Satyrex ferox که فاصلهی بین پاهایش حدود ۱۴ سانتیمتر است، پدهای نر تا ۵ سانتیمتر طول دارند — یعنی تقریباً به اندازه بلندترین پای آن.
از آنجا که عنکبوتهای نر (برخلاف انسانهای نر) احتمالاً وقت خود را صرف مقایسه اندازهی اندام جنسیشان نمیکنند، پس چه دلیلی برای داشتن چنین اندام بزرگی وجود دارد؟
علیرضا زمانی، نویسنده اصلی این پژوهش و عنکبوتشناس دانشگاه تورکو، در یک پست وبلاگی در وبسایت Pensoft (ناشر مجله ZooKeys) گفت: «ما بهطور موقت این فرض را مطرح کردهایم که شاید پدهای بلند به نرها کمک کند هنگام جفتگیری فاصلهی ایمنتری از ماده نگه دارند و از حمله و خورده شدن توسط مادههای بسیار تهاجمی نجات پیدا کنند.» بله، درست خواندید.
زمانی اضافه کرد: «این گونه رفتار بسیار تدافعی دارد. با کوچکترین مزاحمتی، پاهای جلویی خود را بالا میبرد و در وضعیتی تهدیدآمیز قرار میگیرد و با مالش دادن موهای تخصصیافتهای که در بخش پایهای پاهای جلوییاش قرار دارند، به یکدیگر، صدای خشخش بلندی تولید میکند.» در واقع، ferox به معنای «وحشی» یا «خشن» است.
بهعبارت دیگر، زمانی و همکارانش پیشنهاد میکنند که S. ferox احتمالاً برای این تکامل یافته که چنین اندام جنسی بلندی داشته باشد تا بتواند بدون خورده شدن توسط شریک جنسیاش، جفتگیری کند. صحبت از «بوسه عشقی» شد!
در مقایسه، نامگذاری دیگر گونهها کمی کسلکنندهتر است. پژوهشگران S. speciosus را بهخاطر رنگهای زیبایش نامگذاری کردهاند، و S. arabicus و S. somalicus نیز بر اساس مناطق جغرافیایی منشأشان نامگذاری شدهاند. به گفتهی این مطالعه، سردهی جدید شامل گونهی پنجمی نیز میشود—یک گونهی شناختهشده که پیشتر در سردهی Monocentropus طبقهبندی شده بود و اکنون با نام S. longimanus شناخته میشود.
زمانی در پایان میگوید: «پدهای بسیار بلندتر در S. longimanus و چهار گونهی جدیدی که شرح دادیم، از ویژگیهای اصلیای بودند که ما را به ایجاد یک سردهی جدید برای این عنکبوتها سوق داد، بهجای اینکه آنها را در Monocentropus قرار دهیم. بنابراین بله، دستکم در ردهبندی رتیلها، به نظر میرسد که اندازه واقعاً مهم است.»
