فیزیک کلاسیک میگوید: «هرچه آشکارساز بزرگتر باشد، شانس کشف هم بیشتر است.» اکنون یک فیزیکدان این ایده را در ابعادی شگفتانگیز دنبال میکند: استفاده از قمر گانیمد، بزرگترین قمر مشتری، بهعنوان آشکارساز مادهی تاریک در مقیاس کیهانی.
مادهی تاریک همان جرمی است که تصور میشود حدود ۸۵٪ از جهان را تشکیل میدهد. شواهد بسیاری به وجود آن اشاره دارند، اما «تاریک» نامیده میشود چون با نور برهمکنش نمیکند و تنها حالتی که می توان احتمال حضورش را بررسی کردی وقتی است که بهشدت ضعیف با مادهی معمولی تعامل دارد. جستوجوی مادهی تاریک تاکنون مرزهای خلاقیت فیزیکدانان را بارها آزمایش کرده، اما پیشنهادی که ویلیام دِروکو از دانشگاه مریلند مطرح کرده شاید عجیبترین باشد. او در مقالهای که به صورت پیشچاپ در arXiv منتشر شده، پیشنهاد میکند که دهانههای سطح گانیمد ممکن است نشانههایی از ذرات مادهی تاریک در خود ذخیره کرده باشند؛ نشانههایی که کاوشگرهایی مثل Europa Clipper ناسا یا JUICE آژانس فضایی اروپا میتوانند در مأموریتهایشان بررسی کنند.
در این مقاله که هنوز داوری همتا نشده، آمده است که ذرات بسیار پرجرم مادهی تاریک ممکن است به سطح یخی ضخیم گانیمد برخورد کرده و در آن نفوذ کرده باشند و شکافها و دهانههایی عمیق و وسیع بهجا گذاشته باشند. برخلاف ذرات کوچکتر که آشکارسازهای زمینی بهدنبالشان هستند، این ذرات بسیار بزرگترند و میتوانند «دهانههای مادهی تاریک» بسازند؛ فرورفتگیهایی کوچکتر که از کانیهای خاص تشکیل شدهاند و از اعماق اقیانوسهای زیرسطحی به سطح آورده شدهاند.
دروکو در گفتوگو با مجلهی New Scientist توضیح داده است: «اگر از رادار نفوذی به زمین استفاده کنید، شاید بتوانید ستونی از یخ ذوبشده را ببینید که تا اعماق لایهی یخی ادامه دارد.» به گفتهی او، مطالعهی سطح گانیمد با این رویکرد میتواند سرنخهای غیرمنتظرهای دربارهی مادهی تاریک کیهانی در اختیار دانشمندان قرار دهد.
بهطور نظری، این پیشنهاد جذاب است. برَدلی کاوانا، اخترفیزیکدان دانشگاه کانتابریا در اسپانیا که در پژوهش نقشی نداشته، نیز به New Scientist گفته است که ایده جالب به نظر میرسد؛ اما همچنان مثل دیگر آزمایشهای مادهی تاریک، هیچ شاهد قطعیای مبنی بر وجود چنین ذرات فوقسنگین در دست نیست.
اگر همهی اینها عجیب و غریب به نظر میرسد، حق دارید. با این حال، همانطور که بسیاری از فیزیکدانان یادآوری میکنند، حل معماهای بزرگ فیزیک اغلب به ایدههای جسورانه و غیرمعمول نیاز دارد. هرچند هنوز هیچ مدرکی مبنی بر درستی این پیشنهاد وجود ندارد، ولی مدرکی هم برای رد آن در دسترس نیست. باید منتظر ماند و دید که آیا ناسا یا ESA این ایده را پی میگیرند یا نه—و اگر چنین شود، آیا واقعاً سطح گانیمد با دهانههای ناشی از مادهی تاریک پوشیده شده است یا خیر.
همه این ها در حالیست که در کشور ما ، ساعات زوج نیز برای قطعی برق اعلام شده است :)
موفق باشید.
