خورشید ما هم مانند هر ستاره دیگری است و سرانجام سوخت خود را تمام میکند و عملاً فرو میپاشد؛ اتفاقی که احتمالاً بیشتر اجرام اطراف آن را نیز از بین خواهد برد. البته این موضوع برای انسانهایی که اکنون زندگی میکنند مشکلی ایجاد نمیکند، اما برای کسانی که همچنان به سرنوشت منظومه شمسی اهمیت میدهند، خبر تازهای وجود دارد: دانشمندان معتقدند پایان عمر سیارات بیرونی منظومه شمسی ممکن است زودتر از آنچه تصور میشد، فرا برسد.
محاسبات جدید نشان میدهد زمانی که خورشید حدود ۷ تا ۸ میلیارد سال دیگر به یک کوتوله سفید تبدیل شود، منظومه شمسی بیرونی تقریباً یک میلیارد سال دیگر دوام خواهد آورد. این مدت بسیار کمتر از برآوردهای قبلی است که از ۱۰۰ میلیارد سال تا رقم حیرتانگیز یک کوینتیلیون سال، معادل یک میلیارد میلیارد سال، متغیر بودند. بر اساس مطالعهای که اخیراً در نشریه The Astrophysical Journal Letters منتشر شده است، رقم بسیار بزرگتر بر این فرض استوار بود که خورشید جرم خود را بهتدریج و به شکلی نسبتاً یکنواخت از دست میدهد. کنستانتین باتیگین، نویسنده اصلی این پژوهش، در گفتوگو با گیزمودو توضیح داد که مرگ خورشید در واقع احتمالاً با نوسانات و تغییرات شدیدتری همراه خواهد بود و همین مسئله آشفتگی بیشتری در محاسبات ایجاد میکند.
باتیگین، اخترفیزیکدان مؤسسه فناوری کالیفرنیا، گفت: «آنچه ما نشان دادهایم این است که مرگ خود خورشید، پیش از رسیدن به این بازه زمانی یک کوینتیلیون ساله، رخ خواهد داد.» او توضیح داد که از آنجا که پویایی سیارات رفتاری آشوبناک دارد و به شرایط اولیه بسیار حساس است، هیچ شبیهسازی واحدی نمیتواند بهطور قطعی مشخص کند چه اتفاقی خواهد افتاد؛ بلکه فقط نشان میدهد چه اتفاقاتی ممکن است رخ دهند.
به گفته باتیگین، پایداری منظومه شمسی در بازههای زمانی نجومی به این بستگی دارد که سیارات در مدارهایی منظم حرکت کنند که با یکدیگر تلاقی نداشته باشند. عواملی مانند فاصله میان مدارها و شبکهای از پدیدههای موسوم به تشدید مداری میان سیارات، در این زمینه نقش دارند. این موضوع همچنین یکی از پرسشهای قدیمی فیزیک است؛ بهطوریکه آیزاک نیوتن نیز این احتمال را بررسی میکرد که آیا گرانش در نهایت باعث از هم پاشیدن مدار سیارات خواهد شد یا خیر.
فیزیکدانان از آن زمان تاکنون تا حدی به این پرسش نیوتن پاسخ دادهاند، اما پاسخ کامل نیست؛ زیرا یافتههای جدید درباره پایداری منظومه شمسی، پرسشهای تازهای را مطرح میکنند. این موضوع برای باتیگین که چندین دهه است درباره آن تحقیق میکند، کاملاً روشن شده است.
در کنار این پرسش کلی، مسائل دیگری نیز درباره تفاوت رفتار مداری سیارات داخلی و خارجی منظومه شمسی وجود دارد. پژوهش جدید بهطور مشخص بر سیارات بیرونی تمرکز دارد. باتیگین میگوید اگر فرایندهای اخترفیزیکی را نادیده بگیریم ــ فرضی که البته محدودیت بزرگی دارد ــ منظومه شمسی بیرونی از پایداری چشمگیری برخوردار است.
به همین دلیل، دانشمندان پیشتر پیشبینی کرده بودند که حدود یک کوینتیلیون سال، یعنی عدد یک با ۱۸ صفر در مقابل آن، طول میکشد تا انتشار آشوبناک تغییرات مداری، اورانوس را از مدار پایدار خود خارج کند. این مدت حتی از عمر کنونی جهان نیز بسیار طولانیتر است.
باتیگین توضیح داد: «بهطور خلاصه، با مرگ خورشید، منظومه شمسی بیرونی نیز از بین خواهد رفت. مرگ خورشید رویدادی نیست که سیارات بتوانند بیسروصدا از آن جان سالم به در ببرند؛ بلکه عاملی است که روند فروپاشی مدارهای آنها را آغاز میکند.»

