از زمانی که دانشمندان روی مریخ آبراهههایی را مشاهده کردند، امیدوار بودند این عوارض نشاندهنده وجود آب مایع در گذشته این سیاره همسایه باشد. اما در سال ۲۰۱۴، ناسا با انتشار شواهد جدیدی این نظریه را زیر سؤال برد؛ مشخص شد این آبراههها بسیار جوانتر از چیزی هستند که دانشمندان تصور میکردند. بهجای آب، انجماد فصلی دیاکسید کربن یا همان یخ خشک عامل شکلگیری این عوارض بوده است.
اما حالا معما تغییر کرده است: یخ دیاکسید کربن دقیقاً چگونه توانسته چنین آبراهههایی را روی مریخ ایجاد کند؟ یک تیم فرانسوی از اخترفیزیکدانان در مقالهای جدید با استفاده از چند دهه دادههای رصدی جمعآوریشده توسط فضاپیمای Mars Express و مدارگرد شناسایی مریخ (Mars Reconnaissance Orbiter)، این پرسش را با جزئیات بررسی کرده است.
این تیم برای بررسی خود، منطقهای به نام Sisyphi Cave را در نزدیکی قطب جنوب مریخ مورد مطالعه قرار داد؛ منطقهای که آبراهههای متعددی به شکل متقاطع در آن دیده میشود. پژوهشگران به دو نتیجه رسیدند. نخست اینکه احتمال نقش داشتن آب مایع در ایجاد این آبراههها واقعاً بسیار کم است. دوم و شاید شگفتانگیزتر اینکه آبفشانهای دیاکسید کربن که یکی از توضیحات محبوب برای این پدیده بودند، ظاهراً عامل ایجاد آبراههها نیستند.
پژوهشگران در مقاله خود نوشتهاند: «در عوض، دادهها بیشتر از فرایندهای روانشدن یا بهمنهایی که توسط یخ دیاکسید کربن ایجاد میشوند حمایت میکنند؛ فرایندهایی که میتوانند در مراحل پایانی تصعید فصلی یخ رخ دهند.»
این مقاله هنوز مورد داوری علمی قرار نگرفته و در حال حاضر بهصورت پیشچاپ در arXiv منتشر شده است.
آبراههها بهطور معمول شیارها یا کانالهایی هستند که بر اثر جریان آب روی سطح زمین ایجاد میشوند. تأکید اصلی روی «آب» است. بنابراین وقتی فضاپیمای Mars Global Surveyor ناسا تصاویری از چندین آبراهه روی مریخ ارسال کرد، دانشمندان و علاقهمندان به فضا بسیار هیجانزده شدند. تصور میشد این آبراههها نشانهای از وجود آب روی سیاره همسایه و در نتیجه، یکی از مهمترین شواهد احتمالی برای وجود حیات فرازمینی باشند. پس از آن، مقالات علمی زیادی درباره احتمال وجود آب مایع روی مریخ منتشر شد.
