تکامل ستارهها میتواند فرایندی بسیار آشفته باشد و به همین دلیل عجیب نیست که در طول تاریخ کیهانی، یک یا چند سیاره سرانجام به درون یک ستاره کشیده و نابود شوند.
بر اساس پژوهش جدیدی که در مجله «Monthly Notices of the Royal Astronomical Society» منتشر شده، خورشید جوان ما ممکن است میلیاردها سال پیش سیارهای با جرمی حدود ۵ تا ۱۰ برابر زمین را بلعیده باشد. نکته مهم این است که بررسیهای جدید نشان میدهد احتمالاً میتوان آثار قابل شناسایی این سیاره از دسترفته را درون خورشید پیدا کرد.
این مدل همچنین با اندازهگیریهای مستقلی که درباره ساختار داخلی خورشید انجام شده، مطابقت دارد و میتواند اخترشناسان را یک قدم به حل این معمای کیهانی نزدیکتر کند که آیا خورشید در گذشته یک سیاره را بلعیده است یا نه.
«متلو ییلدیز»، نویسنده این پژوهش و اخترشناس دانشگاه اژه در ترکیه، در بیانیهای گفت: «پژوهش جدید ما نشان میدهد که ممکن است سیارهای با جرمی چند برابر زمین به درون خورشید جوان سقوط کرده و اثری شیمیایی ماندگار در اعماق آن بر جای گذاشته باشد.»
این پژوهش جدید از دو معمای جداگانه آغاز شده است. نخست اینکه مدلهای معمول خورشیدی اغلب نمیتوانند مشاهدات واقعی مربوط به منطقه همرفت خورشید، یعنی بیرونیترین لایه آن، را بهطور کامل توضیح دهند. دوم اینکه سطح خورشید در مقایسه با ستارههای مشابه، مقدار قابلتوجهی لیتیم کمتری دارد.
دلیل اهمیت این موضوع این است که لیتیم که از سه پروتون تشکیل شده، باید یکی از نخستین عناصری باشد که در فرایند تکامل ستارهها شکل میگیرد. همین مشاهده غیرعادی باعث شد ییلدیز فرضیه متفاوتی را مطرح کند: آیا ممکن است بلعیدن یک سیاره در گذشته، ترکیب شیمیایی خورشید را تغییر داده باشد؟
برای انجام این پژوهش، ییلدیز از یک ماژول متنباز برای شبیهسازی تکامل ستارهها استفاده کرد و طیف گستردهای از نظریهها و سناریوهای مختلف بلعیده شدن اجرام توسط ستاره را بررسی کرد تا مشخص شود کدام سناریو میتواند خورشید امروزی را توضیح دهد. بهترین نتیجه مربوط به مدلی بود که در آن خورشید میلیاردها سال پیش یک سیاره با جرمی در محدوده «ابرزمینها» را بلعیده بود.
نتایج این مدل همچنین با اندازهگیریهای شناختهشده درباره ساختار داخلی خورشید و میزان لیتیم موجود در آن مطابقت داشت. این فرضیه میتواند توضیح دهد که چرا منظومه شمسی ما در مقایسه با منظومههای ستارهای مشابه، تعداد کمتری سیاره با اندازه ابرزمین دارد.
ییلدیز اضافه کرد: «ما تصور میکردیم بلعیده شدن یک سیاره ممکن است بر ساختار خورشید تأثیر بگذارد، اما انتظار نداشتیم محاسبات به محدوده جرمی مشخصی برای یک ابرزمین برسند. این یکی از جالبترین نتایج این پژوهش بود.»
