بیل گیتس، همبنیانگذار مایکروسافت، در مقالهای جدید درباره پیامدهای اجتماعی هوش مصنوعی، پیشنهاد کرده است برای کاهش آسیبهای ناشی از گسترش این فناوری، مالیات بر رباتها وضع شود و برخی مشاغل نیز بهعنوان مشاغل «مختص انسان» در نظر گرفته شوند.
گیتس در مقاله خود بیشتر از رویکرد توسعه مسئولانه هوش مصنوعی حمایت کرده و معتقد است طرحهایی برای کاهش سرعت پیشرفت این فناوری میتوانند ایده خوبی باشند، هرچند درباره امکان ادامه چنین محدودیتهایی در بلندمدت تردید دارد. او همچنین از تأثیرات مثبت هوش مصنوعی بر علم و حوزه سلامت استقبال کرده، اما درباره تأثیر این فناوری بر بازار کار و جایگزین شدن نیروی انسانی با ماشینها ابراز نگرانی کرده است.
یکی از پیشنهادهای گیتس، وضع «مالیات بر رباتها» است. او توضیح میدهد که در شرایط فعلی، کارفرما برای استخدام نیروی انسانی باید مالیات حقوق و دستمزد پرداخت کند، اما در صورت خرید ربات، معمولاً میتواند هزینه آن را بهعنوان هزینه تجاری از مالیات خود کسر کند. به گفته گیتس، این سیستم مالیاتی عملاً شرکتها را به سمت جایگزین کردن انسانها با ماشینها سوق میدهد. او معتقد است مالیات بر رباتها میتواند سرعت این روند را کاهش دهد و درآمد لازم برای آموزش مجدد کارکنان و تقویت حمایتهای اجتماعی را فراهم کند.
گیتس همچنین پیشنهاد کرده است برخی مشاغل تحت عنوان «مختص انسان» یا «Human Reserved» تعریف شوند و استفاده از هوش مصنوعی در انجام برخی وظایف این مشاغل ممنوع باشد. به گفته او، چنین تصمیمی میتواند دلایل اقتصادی داشته باشد؛ برای مثال، اگر استفاده از ماشینها در یک شغل باعث بیکار شدن تعداد زیادی از افرادی شود که امکان تغییر شغل برایشان دشوار است، میتوان آن شغل را برای انسانها حفظ کرد.
او برای توضیح این موضوع به کارگران ساختمانی اشاره کرده و گفته است نمیتوان از فردی ۵۵ ساله که تمام عمر خود را در صنعت ساختمان کار کرده است انتظار داشت بهراحتی به شغلی مانند مراقبت از سالمندان روی بیاورد و از آن احساس رضایت کند.
به گفته گیتس، دلایل دیگری نیز میتواند برای حفظ برخی مشاغل در اختیار انسانها وجود داشته باشد. او حوزه پزشکی را مثال زده و گفته است اگرچه از نظر فنی یک ربات میتواند به بیمار اطلاع دهد که به یک بیماری غیرقابل درمان مبتلا شده است، اما انجام چنین کاری توسط ماشین لزوماً به معنای مناسب بودن آن نیست.
گیتس معتقد است فهرست مشاغل «مختص انسان» میتواند در طول زمان تغییر کند. بهعنوان مثال، برخی مشاغل ممکن است در حال حاضر از استفاده از هوش مصنوعی مستثنی شوند و سپس طی سالها یا حتی دههها، این فناوری بهتدریج در آنها وارد شود؛ در حالی که تعهدی برای حفظ بخشی از مشاغل انسانی وجود داشته باشد.
اجرای این دو پیشنهاد میتواند تأثیر قابلتوجهی بر سود شرکتهای بزرگ فعال در حوزه هوش مصنوعی داشته باشد و احتمالاً همین موضوع یکی از دلایلی است که تاکنون کمتر درباره چنین سیاستهایی صحبت شده است. با این حال، هنوز پرسشهای زیادی درباره نحوه اجرای این طرحها وجود دارد؛ از جمله اینکه چه نهادی باید این قوانین را تعیین کند و دقیقاً چه مشاغل و فعالیتهایی باید در فهرست مشاغل «مختص انسان» قرار بگیرند.
