در ۲۰ میلیون سال نخست دوره کامبرین، زمین شاهد انفجاری بزرگ در تنوع حیات بود؛ دورهای تکاملی که به «انفجار کامبرین» معروف شده است. دانشمندان دیدگاههای متفاوتی درباره عامل شکلگیری این رویداد دارند، اما یکی از جدیدترین و عجیبترین توضیحات، به موضوعی بسیار ساده اشاره میکند: مدفوع. به معنای واقعی کلمه، حجم بسیار زیادی از آن.
بر اساس یک پژوهش جدید، انباشته شدن تدریجی مواد دفعی جانوران در اقیانوسها باعث توزیع بهتر مواد آلی و مواد مغذی در محیطهای دریایی شده و شرایط مناسبی برای پیدایش و تکامل حیات دریایی فراهم کرده است. نتایج این تحقیق که در مجله Trends in Ecology & Evolution منتشر شده، نشان میدهد میان پراکندگی فسیلهای مدفوع و ظهور جانورانی با دستگاههای گوارشی پیچیده ارتباط مهمی وجود دارد.
«راسل بیکنل»، یکی از نویسندگان این مطالعه و دیرینهشناس دانشگاه فلیندرز استرالیا، گفت: «در کنار افزایش سطح اکسیژن و عوامل مؤثر دیگر، اهمیت مدفوع در اکوسیستمهای باستانی اغلب نادیده گرفته شده است.»
دوره کامبرین حدود ۵۳۹ تا ۴۸۵ میلیون سال پیش رخ داد. طبق توضیحات موزه تاریخ طبیعی بریتانیا، در این دوره تقریباً تمام گروههای اصلی جانورانی که امروزه میشناسیم، ظاهر شدند. البته یافتههای جدید نشان میدهند برخی جانوران پیچیده ممکن است کمی زودتر پدید آمده باشند، اما انفجار کامبرین همچنان یکی از مهمترین نقاط مرجع دانشمندان برای بررسی تکامل نخستین شکلهای پیچیده حیات روی زمین محسوب میشود.
بیکنل و «ژولین کیمینگ»، دیرینهشناس مؤسسه فناوری کارلسروهه آلمان، در مقالهای برای نشریه The Conversation نوشتند که فسیلهای کشفشده از مدفوع جانوران، که بهطور علمی «کوپرولیت» نامیده میشوند، به آغاز دوره کامبرین بازمیگردند.
آنها همچنین اشاره کردند که در سوابق دیرینهشناسی، شواهد بسیار کمی از وجود دستگاههای گوارشی پیچیده تا مدتها پس از دوره کامبرین دیده میشود. این موضوع نشان میدهد تغییرات مربوط به نحوه تغذیه و دفع مواد در جانوران اولیه ممکن است نقش مهمی در شکلگیری اکوسیستمهای پیچیده و انفجار تنوع زیستی داشته باشد.
