ممکن است شنیده باشید که ماه محیط بسیار سختی برای زندگی است. جدا از چیزهایی که درباره آن میدانیم، مانند دمای بسیار شدید سطح ماه، نداشتن جو قابل تنفس و قرار گرفتن دائمی در معرض پرتوهای خورشیدی و کیهانی، سطح غبارآلود ماه نیز پوشیده از ذرات بسیار ریزی از «رگولیت» است که برای بدتر شدن شرایط، لبههایی به تیزی شیشه دارند.
ستارهشناسان و دانشمندان علوم سیارهای مدتها تصور میکردند که ماه محیطی بیش از حد نامناسب برای پشتیبانی از هر نوع حیاتی است، اما پژوهشگران ناسا اکنون نکته مهمی را به این دیدگاه اضافه کردهاند. مشخص شده است که برخی مناطق بسیار کمنور و سایهدار در بخشهای ناهموار سطح ماه، بهویژه در نزدیکی قطبهای آن، به اندازهای از تشعشعات محافظت میشوند که میتوانند برخی میکروبها را در حالت نوعی خواب زیستی یا «کریپتوبیوز» حفظ کنند.
پژوهشگران مرکز پرواز فضایی گادرد ناسا این مناطق را با اطلاعات مربوط به سه گروه باکتری و دو نوع قارچ مقایسه کردند. نتایج نشان میدهد برخی میکروبها که حتی در گروه موجودات بسیار مقاوم یا «اکستریموفیلها» قرار نمیگیرند، ممکن است توانایی دوام آوردن در شرایط سطح ماه را داشته باشند.
پربال ساکسنا، دانشمند علوم سیارهای در مرکز پرواز فضایی گادرد ناسا و نویسنده اصلی این پژوهش، در بیانیهای گفت: «برای برخی دانشمندان، از جمله خود من، این واقعیت میتواند نگرانکننده باشد. اما در عین حال فرصتی ایجاد میکند تا یک شرایط نهچندان ایدهآل را به یک آزمایش مفید تبدیل کنیم.»
ساکسنا و همکارانش میکروبهای مورد بررسی را بر اساس میزان مقاومت شناختهشده آنها در برابر تشعشعات و گرما انتخاب کردند. برای مثال، باکتری بسیار مقاوم Deinococcus radiodurans میتواند در فضا زنده بماند و حتی روی سیارکها جابهجا شود. این باکتری مدتها یکی از نگرانیهای ناسا در مأموریتهای فضایی بوده است، زیرا دانشمندان میخواهند از آلوده شدن اجرام آسمانی به حیات زمینی جلوگیری کنند تا جستوجو برای یافتن حیات بیگانه تحت تأثیر قرار نگیرد.
با این حال، حتی گونههایی که مقاومت کمتری دارند نیز پژوهشگران را شگفتزده کردهاند. یکی از این موارد قارچی به نام Aspergillus niger است که توانایی قابلتوجهی برای زنده ماندن در فضا از خود نشان داده است. فضانوردان متوجه شدهاند که کلونیهای این قارچ که معمولاً در محیطهای گرم و مرطوب زمینی مانند حمامها و دریچههای سیستم گرمایشی رشد میکنند، نهتنها توانستهاند در ایستگاه فضایی بینالمللی زنده بمانند، بلکه حتی در سطح بیرونی این ایستگاه نیز دوام آوردهاند.
