گوچی، مکدونالد، دیزنی و اپل؛ برندهایی که در سراسر جهان شناخته شدهاند و نامشان بهتنهایی میتواند عاملی برای افزایش محبوبیت آنها باشد؛ محبوبیتی که گاهی تا حدی پیش میرود که موجی از محصولات مشابه و تقلبی در بازار شکل میگیرد. اما پژوهشگران میگویند برندی وجود داشته که قرنها پیش از همه این نامهای مشهور فعالیت میکرده و شاید نخستین نمونه ثبتشده از یک «برند» بسیار محبوب به معنای امروزی باشد؛ یک شرکت تولید سفال که حدود ۳۲۰۰ سال پیش فعالیت میکرد.
بر اساس مطالعه جدیدی که در مجله علمی PLOS ONE منتشر شده، این مجموعه در واحه قریه در شمالغربی شبهجزیره عربستان فعالیت میکرد و محصولاتی را تولید میکرد که باستانشناسان آنها را «سفال نقاشیشده قریه» مینامند.
این سفالها از نظر ظاهری کاملاً متمایز بودند و طرحهای دو رنگی داشتند که حیوانات و صحنههایی از فعالیتهای انسانی را به تصویر میکشید. ویژگیهای خاص این محصولات باعث میشد در بازار بهراحتی قابل تشخیص باشند. پژوهشگران همچنین شواهدی پیدا کردهاند که نشان میدهد تولیدکنندگان این سفالها، حتی زمانی که محصولات خود را صدها کیلومتر دورتر از این واحه صادر میکردند، از مجموعهای تقریباً ثابت از مواد اولیه و روشهای تولید استفاده میکردند.
جالبتر اینکه باستانشناسان در سکونتگاههای دیگر نیز نمونههایی از سفالهای مشابه پیدا کردهاند که نشان میدهد این محصولات در دوران باستان هم کپی میشدند. به نظر میرسد مردم این نمونههای تقلبی را میخریدند، چون به سفالهای اصل قریه علاقه داشتند اما به دلایلی نمیتوانستند نمونه واقعی آنها را تهیه کنند.
محبوبیت این سفالها به حدی بوده که مردم حتی در صورت دسترسی نداشتن به محصول اصلی، به سراغ نمونههای مشابه میرفتند. نمونههای اصل این سفالها در محل دفن افراد ثروتمند و بانفوذ از نظر اقتصادی و اجتماعی پیدا شده است؛ موضوعی که نشان میدهد این محصولات در آن دوران یک نماد مهم از جایگاه اجتماعی محسوب میشدند.
پژوهشگران برای رسیدن به این نتیجه، قطعات سفال کشفشده در قریه را با استفاده از روشهای مختلف زمینشناسی و فناوری بررسی کردند و سپس آنها را با نمونههای پیدا شده در مناطق دیگر مقایسه کردند. شواهد نشان میدهد این سفالها در یک مرکز تولید متمرکز و با استفاده از طرحها و مواد اولیه مشخص ساخته میشدند و سپس از طریق یک شبکه تجاری گسترده در مناطق مختلف به فروش میرسیدند.
این سفالها بهقدری در میان مردم شناختهشده بودند که حتی باعث شکلگیری بازار نمونههای تقلیدی در دیگر مناطق شدند. «سفال نقاشیشده قریه» تا حدود قرن ششم پیش از میلاد تولید میشد؛ چراکه هیچ برندی، حتی محبوبترین آنها، برای همیشه دوام نمیآورد.
