اکسیژن، عنصری که حیات تقریباً تمام موجودات چندسلولی زمین به آن وابسته است، به سرعت در حال کاهش و ناپدید شدن از اکوسیستمهای آبی جهان است. دانشمندان در یک بررسی پژوهشی جدید هشدار میدهند که این بحران رو به افزایش که ناشی از فعالیتهای انسانی است، کل زیستکره زمین را با تهدیدی جدی مواجه میسازد.
بر اساس مقالهای که در نشریه علمی «لیمنولوژی و اوشنوگرافی» منتشر شده است، پژوهشگران خواستار اضافه شدن فرایند اکسیژنزدایی از آبها به چارچوب «مرزهای سیارهای» شدهاند. این چارچوب که نخستین بار در سال ۲۰۰۹ توسط گروهی از دانشمندان برجسته بینالمللی مطرح شد، نه حوزه کلیدی و حیاتی پایداری زمین را مشخص میکند که فعالیتهای انسانی آنها را به مرز بحران رسانده است. این حوزهها شامل تغییرات اقلیمی، اسیدی شدن اقیانوسها، کاهش تنوع زیستی، آلودگی ذرات معلق جوی، تخریب لایه اوزون، تغییرات آبهای شیرین، تغییر کاربری زمین، آلودگیهای شیمیایی و چرخههای زیستزمینشیمیایی هستند.
اریکا فرر، پژوهشگر پسادکتری مرکز ملی تحلیل و ترکیب زیستمحیطی در دانشگاه کالیفرنیا سانتا باربارا و نویسنده اصلی این مقاله، اعلام کرده است که سلامت و پایداری سیاره زمین به سلامت و ثبات اکوسیستمهای آبی وابسته است که برای عملکرد طبیعی خود به اکسیژن نیاز دارند. او تاکید کرده که هدف این مطالعه، مطرح کردن مسئله اکسیژنزدایی از آبها به عنوان یک تهدید جهانی است و نشان میدهد که این بحران به صورت مجزا رخ نداده و با سایر فرایندهای محیطی در ارتباط است.
اکسیژن یکی از اجزای اصلی مولکول آب است، اما موجودات زنده برای تنفس نمیتوانند از اکسیژن پیوندخورده در ساختار آب استفاده کنند و در عوض به اکسیژن محلول، یعنی گاز اکسیژنی که در آب حل شده است، نیاز دارند. با افزایش انتشار کربن و گرمتر شدن دمای کره زمین، اقیانوسها، دریاچهها و رودخانهها نیز در حال گرم شدن هستند. آب گرمتر به دلیل کاهش انحلالپذیری اکسیژن در دماهای بالا، توانایی نگهداری اکسیژن محلول کمتری را دارد و همزمان، لایههای گرم سطحی مانع از اختلاط و نفوذ اکسیژن به لایههای عمیقتر آب میشوند.
