وابستگی شدید ژاپن به واردات انرژی در حال حاضر با یک آزمون جدی روبهرو شده است. بحرانی که بهدنبال جنگ در ایران و بسته شدن مؤثر تنگه هرمز ایجاد شده، آسیبپذیریهای ساختاری یکی از بزرگترین واردکنندگان انرژی جهان را آشکار کرده است.
با توجه به اینکه حدود ۹۰ درصد نفت خام این کشور از خاورمیانه تأمین میشود، دولت توکیو اقدام به آزادسازی حدود ۸۰ میلیون بشکه از ذخایر راهبردی نفت خود کرده که معادل حدود ۲۶ روز مصرف داخلی است. این اقدام احتمالاً برای تثبیت وضعیت فوری سوخت کافی خواهد بود، بهویژه با توجه به اینکه ژاپن تقریباً ۱۰۰ درصد نیاز بنزین و حدود ۹۵ درصد گازوئیل خود را از طریق پالایش داخلی تأمین میکند. با این حال، برداشت از ذخایر نفتی تنها بخشی از مشکل را حل میکند و کل سیستم انرژی، بهویژه در حوزه تولید برق و گرمایش، همچنان در معرض پیامدهای این بحران قرار دارد.
وضعیت گاز طبیعی ژاپن نیز به همان اندازه به واردات وابسته است. حدود ۹۸ درصد تقاضای داخلی گاز از طریق واردات گاز طبیعی مایع تأمین میشود، هرچند مصرف کلی در سالهای اخیر بهدلیل رشد اقتصادی کندتر، گسترش انرژیهای تجدیدپذیر و راهاندازی تدریجی نیروگاههای هستهای کاهش یافته است.
در سال ۲۰۲۵، ژاپن ۶۶.۳ میلیون تن LNG وارد کرده که نسبت به سال قبل ۱.۵ درصد کاهش داشته و جایگاه خود را بهعنوان دومین خریدار بزرگ جهان پس از چین حفظ کرده است. حدود ۶ درصد از این تأمین از مسیر تنگه هرمز (از قطر و امارات متحده عربی) عبور میکند، در حالی که بخش عمده آن از استرالیا (۲۶ میلیون تن)، مالزی (۱۰ میلیون تن)، روسیه (۵.۸ میلیون تن، با حمایت معافیت تحریمی ژاپن برای پروژه ساخالین-۲ که شرکتهای میتسویی و میتسوبیشی در آن ۲۲.۵ درصد سهم دارند) و ایالات متحده (۴.۵ میلیون تن) تأمین میشود. بنابراین، اختلال در تأمین LNG از منطقه خلیج فارس از نظر فیزیکی قابل مدیریت بوده و بعید است تأثیر قابلتوجهی بر توازن کلی عرضه ژاپن داشته باشد.
تأمین زغالسنگ ژاپن بهشدت به یک کشور، یعنی استرالیا، وابسته است. در سال ۲۰۲۵، این کشور حدود دو سوم واردات ژاپن را تأمین کرده و ۱۰۰.۶ میلیون تن از مجموع ۱۵۳.۸ میلیون تن را در اختیار داشته است. پس از آن، اندونزی با ۲۵ میلیون تن و کانادا با ۱۳.۷ میلیون تن قرار دارند. زغالسنگ استرالیا بهدلیل ارزش حرارتی بالاتر و کیفیت بهتر، با قیمت بالاتری نسبت به زغالسنگ اندونزی معامله میشود که معمولاً در بازارهای آسیایی با تخفیف عرضه میشود. با اینکه ژاپن همچنان مقادیر قابلتوجهی از اندونزی وارد میکند، احتمالاً بهدلیل کیفیت بالاتر، خرید از استرالیا را افزایش خواهد داد و بهواسطه توان مالی بیشتر، از سایر خریداران در بازار آسیا پیشی میگیرد. این تغییر بهاحتمال زیاد به ضرر خریداران کوچکتری مانند ویتنام و مالزی خواهد بود و ممکن است آنها را در ماههای آینده عملاً از بازار زغالسنگ استرالیا خارج کرده و باعث افزایش قیمت زغالسنگ در منطقه شود.
