قیمت نفت خام پس از افزایش ناشی از احتمال حملات آمریکا به ایران، اکنون در حال عقبنشینی است. پیش از این کاهش، نفت برنت و نفت وست تگزاس اینترمدیت به بالاترین سطح خود در چند ماه اخیر رسیده بودند؛ رشدی که پیشبینیهای بدبینانه برای سال جاری را خنثی کرد و معاملهگران را میان نگرانیهای ژئوپلیتیکی و عوامل بنیادی بازار مردد ساخت.
از نظر عوامل بنیادی، بیشتر تحلیلگران و پیشبینیکنندگان بر این باورند که عرضه نفت خام بهطور قابل توجهی از تقاضا بیشتر است. در همین راستا، بانک گلدمن ساکس اخیراً پیشبینیهای قیمتی خود برای سال ۲۰۲۶ را بازبینی کرده و اعلام کرده انتظار دارد قیمت نفت برنت پس از کاهش حدود یکپنجم ارزش خود در سال گذشته، باز هم پایینتر برود.
گلدمن ساکس اوایل این هفته اعلام کرد افزایش ذخایر جهانی نفت و پیشبینی مازاد ۲.۳ میلیون بشکه در روز در سال ۲۰۲۶ نشان میدهد که برای متعادل شدن بازار، احتمالاً به قیمتهای پایینتر نفت در سال ۲۰۲۶ نیاز است تا رشد عرضه خارج از اوپک کند شود و از رشد مناسب تقاضا حمایت شود، مگر آنکه اختلالات بزرگ در عرضه یا کاهش تولید اوپک رخ دهد. این در حالی است که همزمان اعتراضها در ایران خبرساز شده و قیمتهای شاخص نفتی را به سمت بالا سوق داده بود.
از سوی دیگر، در اختیار گرفتن عملی صنعت نفت ونزوئلا توسط ایالات متحده تأثیر قابلتوجهی کاهشی بر قیمتها داشته است. یک مقام واشنگتن این هفته به رسانهها گفت آمریکا نخستین محموله نفت خام ونزوئلا را به ارزش ۵۰۰ میلیون دلار فروخته و فروشهای بیشتری نیز در راه است. از منظر عوامل بنیادی، این موضوع فضای بدبینانه بازار را تقویت میکند، اما اظهارات مدیران صنعت نفت که نسبت به امکان بازگشت سریع تولید نفت ونزوئلا هشدار دادهاند، تا حدی از شدت این بدبینی کاسته است.
در همین حال، حملات پهپادی به سه نفتکش در دریای سیاه موج تازهای از نگرانی درباره اختلال در عرضه را ایجاد کرده و به نگرانیها درباره احتمال اختلال در صادرات نفت ایران افزوده است. گزارش رویترز به نقل از منبعی ناشناس اعلام کرده که تولید نفت قزاقستان در دو هفته نخست ژانویه به دلیل حملاتی که شامل ضربه به خط لوله کنسرسیوم دریای خزر توسط نیروهای اوکراینی بوده، ۳۵ درصد کاهش یافته است. قزاقستان از آمریکا و اتحادیه اروپا خواسته است برای تأمین امنیت انتقال نفت در دریای سیاه کمک کنند.
در ارتباط با اتحادیه اروپا نیز این هفته گزارشهایی منتشر شد مبنی بر اینکه بروکسل قصد دارد سقف قیمتی نفت روسیه را بیش از پیش کاهش دهد تا با مشروط کردن پوشش بیمهای غرب به این سقف، درآمدهای نفتی روسیه را کاهش دهد. قرار است سطح جدید سقف قیمت از ماه آینده به ۴۴ دلار و ۱۰ سنت برای هر بشکه برسد. تاکنون این سقفهای قیمتی فشار چندانی بر بودجه روسیه وارد نکردهاند، اما اتحادیه اروپا آنها را ابزاری مؤثر برای ضربه زدن به اقتصاد روسیه با هدف وادار کردن این کشور به عقبنشینی از اوکراین میداند.
شاید صعودیترین عامل برای بازار نفت در چند روز گذشته، اظهارات دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، بود که احتمال حمله نظامی به ایران را رد نکرد. با این حال، این سیگنال خیلی زود با سخنان بعدی او جایگزین شد که در آن گفته بود دولت ایران در حال کاهش شدت برخورد با معترضان است و همین موضوع احتمال اقدام نظامی را کمتر میکند. پس از این اظهارات، روند نزولی قیمت نفت آغاز شد و تا امروز ادامه یافته است؛ نشانهای از اینکه روایت مازاد عرضه همچنان بر بازار نفت حاکم است.
انتظار برای افزایش بیشتر تولید نفت همچنان عامل غالب در بازار است. نهادهایی مانند اداره اطلاعات انرژی آمریکا و آژانس بینالمللی انرژی پیشبینی کردهاند که عرضه نفت باز هم رشد خواهد کرد، حتی در شرایطی که اوپک روند بازگرداندن کاهش تولیدی را که از سال ۲۰۲۲ برای حمایت از قیمتها اجرا کرده بود، متوقف کرده است. با این حال، تولیدکنندگان نفت شیل آمریکا اعلام کردهاند که از قیمت نفت وست تگزاس اینترمدیت نزدیک به ۵۰ دلار رضایت ندارند و ترجیح میدهند قیمتها به ۶۰ دلار نزدیکتر باشد، ضمن اینکه رشد تولید نیز در حال کند شدن است. اداره اطلاعات انرژی آمریکا در تازهترین گزارش چشمانداز کوتاهمدت خود پیشبینی کرده که تولید نفت آمریکا در سال جاری متوقف شود و حتی اندکی کاهش یابد و این روند نزولی تا سال ۲۰۲۷ ادامه پیدا کند.
با وجود این، بازار نفت تاکنون این موضوع را نادیده گرفته است، در حالی که رشد سریع و قابل توجه تولید نفت آمریکا عامل اصلی بسیاری از پیشبینیهای بدبینانه بازار بوده است. اکنون این رشد متوقف شده، اما به نظر میرسد فعالان بازار با این باور که نفت بیش از حد در جهان وجود دارد، به آن توجهی نمیکنند. دادهها نیز تا حدی این دیدگاه را تأیید میکند؛ بهطوری که رسانهها به نقل از محاسبات شرکت کپلر گزارش دادهاند که در ماه دسامبر حدود ۱.۳ میلیارد بشکه نفت خام روی آب ذخیره شده بود که بالاترین سطح از سال ۲۰۲۰ و دوران قرنطینههای کرونا محسوب میشود.
