اوپنایآی مدل GPT-5 را معرفی کرد؛ پرچمدار جدید هوش مصنوعی که نسل بعدی چتجیپیتی را توانمند میکند
مدل GPT-5 که روز پنجشنبه عرضه شد، نخستین مدل «یکپارچه» اوپنایآی محسوب میشود و تواناییهای استدلالی سری مدلهای o را با سرعت پاسخگویی سری GPT ترکیب میکند. این مدل نسل جدید، آغازگر دورانی تازه برای چتجیپیتی — و خالق آن، اوپنایآی — است و نشاندهندهٔ جاهطلبی گستردهتر این شرکت برای توسعهٔ سیستمهای هوش مصنوعی شبیه به عاملها (agents) به جای چتباتهای صرف است.
در حالی که GPT-4 به چتباتهای هوش مصنوعی امکان میداد به طیف گستردهای از پرسشها پاسخهای هوشمند بدهند، GPT-5 این توانایی را فراهم کرده که چتجیپیتی بتواند طیف وسیعی از وظایف را به نیابت از کاربر انجام دهد — از جمله تولید برنامههای نرمافزاری، مدیریت و پیمایش تقویم کاربر یا تهیهٔ گزارشهای پژوهشی.
اوپنایآی همچنین در GPT-5 تلاش کرده کار با چتجیپیتی را سادهتر کند. به جای اینکه کاربران مجبور باشند تنظیمات مناسب را انتخاب کنند، GPT-5 به یک «مسیریاب» (router) بلادرنگ مجهز است که تصمیم میگیرد چگونه بهترین پاسخ را ارائه دهد؛ چه این به معنای پاسخگویی سریع به پرسش کاربر باشد یا صرف زمان بیشتر برای «تفکر» روی پاسخ.
در یک نشست خبری با خبرنگاران، سم آلتمن، مدیرعامل اوپنایآی، ادعا کرد که GPT-5 «بهترین مدل در جهان» است و گفت این مدل یک «گام مهم» در مسیر این شرکت برای توسعهٔ هوش مصنوعیای محسوب میشود که بتواند در بیشتر کارهای اقتصادی باارزش از انسان پیشی بگیرد — یعنی همان هوش مصنوعی عمومی (AGI).
آلتمن گفت: «داشتن چیزی مانند GPT-5 در هر دورهای از تاریخ پیش از این، تقریباً غیرقابل تصور بود.»
از روز پنجشنبه، GPT-5 بهعنوان مدل پیشفرض برای تمام کاربران رایگان چتجیپیتی در دسترس خواهد بود. نیک تورلی، معاون چتجیپیتی در اوپنایآی، گفت این بخشی از تلاش شرکت برای فراهم کردن دسترسی کاربران رایگان به یک مدل استدلالی هوش مصنوعی برای نخستین بار است. (پیشتر، شرکت این مدلهای پیشرفتهتر را پشت دیوار پرداخت قرار داده بود.)
تورلی دربارهٔ این تصمیم گفت: «این تنها یکی از روشهایی است که من برای تحقق مأموریت [شرکت] هیجانزده هستم؛ اطمینان از اینکه این فناوری واقعاً به نفع مردم عمل کند.» او در اینباره به مأموریت دیرینهٔ اوپنایآی برای توزیع گستردهٔ هوش مصنوعی پیشرفته میان بیشترین تعداد ممکن از مردم اشاره کرد.
انتظارات از GPT-5 بسیار بالاست؛ یکی از موردانتظارترین محصولات اوپنایآی از زمان عرضهٔ چتجیپیتی در سال ۲۰۲۲ که این شرکت را به شهرت رساند. از آن زمان، چتجیپیتی به یکی از محبوبترین محصولات مصرفی جهان تبدیل شده و به گفتهٔ شرکت، هر هفته بیش از ۷۰۰ میلیون کاربر دارد — یعنی تقریباً ۱۰٪ جمعیت جهان.
بسیاری، GPT-5 را شاخصی برای پیشرفت کلی هوش مصنوعی میدانند و واکنش سیلیکونولی به این مدل میتواند پیامدهای مهمی برای غولهای فناوری، والاستریت و سیاستگذاران حوزهٔ مقرراتگذاری فناوری داشته باشد. این گروهها با دقت بررسی میکنند که آیا GPT-5 همانند نسل پیشین خود، GPT-4، جهشی چشمگیر در تواناییهای هوش مصنوعی ارائه میدهد یا خیر؛ مدلی که تصورات موجود از قابلیتهای نرمافزار را به چالش کشید.
برتری اندک GPT-5 نسبت به رقبا
اوپنایآی ادعا میکند که GPT-5 در چندین حوزه، پیشرفتهترین مدل موجود است و در شاخصهای کلیدی اندکی از مدلهای پیشرو شرکتهایی مانند Anthropic، گوگل دیپمایند و xAI متعلق به ایلان ماسک بهتر عمل میکند. با این حال، GPT-5 در برخی زمینهها نسبت به مدلهای پیشرفتهٔ دیگر کمی ضعیفتر است.
این شرکت میگوید GPT-5 در حوزهٔ کدنویسی در سطح «فرانتیر» عمل میکند. آلتمن گفته این مدل بهطور ویژه در ایجاد کامل یک برنامهٔ نرمافزاری به درخواست کاربر — چیزی که به «کدنویسی بر اساس حس و حال» یا vibe coding معروف شده — مهارت دارد.
در آزمون SWE-bench Verified — که مجموعهای از وظایف واقعی کدنویسی برگرفته از گیتهاب است — GPT-5 در اولین تلاش نمرهٔ ۷۴٫۹٪ را کسب کرده است. این یعنی GPT-5 کمی بهتر از مدل جدید Claude Opus 4.1 شرکت Anthropic با نمرهٔ ۷۴٫۵٪ و مدل Gemini 2.5 Pro گوگل دیپمایند با نمرهٔ ۵۹٫۶٪ عمل کرده است.
در آزمون Humanity’s Last Exam — یک تست دشوار برای سنجش عملکرد مدلهای هوش مصنوعی در حوزههای ریاضیات، علوم انسانی و علوم طبیعی — نسخهٔ مجهز به استدلال پیشرفتهٔ GPT-5 با نام GPT-5 Pro هنگام استفاده از ابزارها نمرهٔ ۴۲٪ را کسب کرده است. این کمی کمتر از نتیجهٔ Grok 4 Heavy از xAI است که در این آزمون نمرهٔ ۴۴٫۴٪ را به دست آورده بود.
چتجیپیتی همزمان با عرضهٔ GPT-5 چند ارتقای تجربهٔ کاربری دریافت کرده است. کاربران اکنون میتوانند از میان چهار شخصیت جدید در تنظیمات چتجیپیتی انتخاب کنند: بدبین (Cynic)، ربات (Robot)، شنونده (Listener) و خرخوان/عاشق دانش (Nerd). به گفتهٔ شرکت، این شخصیتها بدون نیاز به درخواست مستقیم کاربر، سبک پاسخگویی چتجیپیتی را تغییر میدهند.
مشترکان طرح پلاس چتجیپیتی با هزینهٔ ماهانهٔ ۲۰ دلار، نسبت به کاربران رایگان، سقف استفادهٔ بالاتری از GPT-5 خواهند داشت. در همین حال، مشترکان طرح پرو با هزینهٔ ماهانهٔ ۲۰۰ دلار، بهطور نامحدود به GPT-5 و همچنین نسخهٔ تقویتشدهٔ GPT-5 Pro که از منابع محاسباتی بیشتری برای ارائهٔ پاسخهای بهتر استفاده میکند، دسترسی خواهند داشت. سازمانهای دارای طرح Team، Edu و Enterprise اوپنایآی از هفتهٔ آینده GPT-5 را بهعنوان مدل پیشفرض خود دریافت میکنند.
برای توسعهدهندگان، GPT-5 در سه اندازهٔ gpt-5، gpt-5-mini و gpt-5-nano در API اوپنایآی ارائه میشود که بسته به نیاز، زمان بیشتری یا کمتری را صرف «استدلال» روی وظایف میکنند. توسعهدهندگان همچنین اکنون میتوانند میزان طولانی یا کوتاه بودن پاسخ مدلهای هوش مصنوعی را از طریق قابلیت کنترل verbosity در API تنظیم کنند.
مدل پایهٔ GPT-5 برای توسعهدهندگان به ازای هر یک میلیون توکن ورودی (معادل حدود ۷۵۰ هزار کلمه، طولانیتر از کل مجموعهٔ «ارباب حلقهها») ۱٫۲۵ دلار و به ازای هر یک میلیون توکن خروجی ۱۰ دلار هزینه خواهد داشت.
عرضهٔ GPT-5 پس از یک هفتهٔ پرکار برای اوپنایآی انجام شده است. این شرکت اخیراً مدل استدلال متنباز gpt-oss را منتشر کرد که توسعهدهندگان و سازمانها میتوانند آن را بهصورت رایگان دانلود کرده و با هزینهٔ بسیار کمتر اجرا کنند. این مدل متنباز تقریباً به تواناییهای مدلهای برتر پیشین اوپنایآی یعنی o3 و o4-mini میرسد، اما GPT-5 در برخی حوزهها مانند کدنویسی، استاندارد جدیدی را در عملکرد مرزی (frontier performance) تعیین کرده است.
با این حال، GPT-5 در چندین حوزهٔ دیگر تقریباً همسطح سایر مدلهای پیشرفتهٔ مرزی است. البته شاخصهای بنچمارک تنها بخشی از واقعیت هر مدل هوش مصنوعی را نشان میدهند و باید دید توسعهدهندگان در دنیای واقعی چگونه از GPT-5 استفاده میکنند و آیا این مدل واقعاً یک گام فراتر از رقبا خواهد بود یا خیر.
