مطالعات متعددی نشان میدهند که ظهور قابلیتهای جستجوی مبتنی بر هوش مصنوعی و استفاده گسترده از چتباتهای هوش مصنوعی موجب کاهش چشمگیر ترافیک وبسایتهای ناشران محتوا شده است. اما گوگل روز چهارشنبه این ادعا را – حداقل در مقیاس کلی (aggregate) – رد کرد. این غول جستوجو اعلام کرد که حجم کلی کلیکهای ارگانیک از موتور جستجوی گوگل به وبسایتها در مقایسه با سال گذشته نسبتاً پایدار مانده و حتی کیفیت متوسط کلیکها کمی افزایش یافته است.
در پستی وبلاگی، لیز رید (Liz Reid)، معاون ارشد و رئیس بخش جستوجوی گوگل نوشت:
«این دادهها در تضاد با گزارشهایی هستند که از سوی منابع شخص ثالث منتشر شدهاند و بهاشتباه کاهشهای شدید در ترافیک کلی را مطرح میکنند – معمولاً براساس متدولوژیهای ناقص، مثالهای جداگانه، یا تغییراتی در ترافیک که پیش از راهاندازی قابلیتهای هوش مصنوعی در جستوجو رخ دادهاند.»
با این حال، گوگل برای پشتیبانی از این ادعاها هیچ داده مشخص یا عددی منتشر نکرده است. و حتی اگر فرض کنیم این گفتهها درست باشد، باز هم به معنای آن نیست که هوش مصنوعی تأثیری نداشته است.
حتی خود گوگل هم به این موضوع اذعان دارد. رید در ادامه گفته است:
«روندهای رفتاری کاربران باعث انتقال ترافیک به سایتهای مختلف میشود که به کاهش ترافیک برای برخی سایتها و افزایش آن برای سایتهای دیگر منجر میشود.»
در اینجا واژهی «برخی» (some) نقش کلیدی دارد – چرا که گوگل مشخص نکرده دقیقاً چه تعداد سایت برنده یا بازنده این تغییرات هستند. در حالی که ترافیک سایتهایی مانند ChatGPT و ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی افزایش یافتهاند، این واقعیت لزومـاً به نفع ناشران سنتی و تولیدکنندگان محتوای خبری و تحلیلی نیست، و بسیاری از آنها افت محسوس ترافیک را تجربه کردهاند.
در نهایت، نبود شفافیت از سوی گوگل در ارائه آمار دقیق، همچنان این نگرانی را برای ناشران و رسانهها باقی میگذارد که مدلهای جدید جستوجو، به جای هدایت کاربران به منابع اصلی، پاسخها را مستقیماً در پلتفرم ارائه دهند – پدیدهای که عملاً منجر به تضعیف اقتصاد محتوای آنلاین میشود.
گوگل سالهاست که موتور جستجوی خود را بازطراحی میکند تا پاسخ بسیاری از پرسشها را مستقیماً در صفحه نتایج جستجو ارائه دهد؛ روندی که اکنون با قابلیت AI Overviews به اوج رسیده است. این ویژگی در بالای نتایج ظاهر میشود و پاسخها را با استفاده از هوش مصنوعی خلاصه میکند. همچنین، برای برخی جستجوها امکان تعامل مستقیم با یک چتبات هوش مصنوعی نیز فراهم شده است.
با این حال، گوگل ادعا میکند این تحولات بهطور چشمگیری ساختار جستجو را تغییر ندادهاند. در عوض، به تغییر رفتار کاربران اشاره میکند؛ اینکه افراد توجه خود را به سمت سایتهای دیگر برای شروع جستجو معطوف کردهاند.
لیز رید در این رابطه میگوید:
«کاربران بهطور فزایندهای به سایتهایی مانند فرومها، ویدیوها، پادکستها و پستهایی علاقهمند هستند که در آنها بتوانند صداهای واقعی و تجربههای دست اول را بشنوند.»
اما اگر بین خطوط بخوانیم، به نظر میرسد که دیگر Google.com لزوماً نقطه آغاز جستجوی آنلاین برای همه نیست – نکتهای که سالهاست مطرح میشود. حتی در سال ۲۰۲۲، یکی از مدیران گوگل اعتراف کرد که سایتهای اجتماعی مانند TikTok و Instagram در حال تصاحب سهم محصولات اصلی گوگل مانند جستجو و نقشه هستند.
پراپاکار راغوان (Prabhakar Raghavan) – که در آن زمان مسئول بخش دانش و اطلاعات گوگل بود و اکنون مدیر ارشد فناوری این شرکت است – گفته بود:
«در مطالعات ما، حدود ۴۰٪ از جوانان وقتی دنبال یک رستوران برای ناهار هستند، به جای Google Maps یا جستجو، به TikTok یا Instagram مراجعه میکنند.»
علاوه بر این، گوگل سالها نگران این بوده که Amazon.com به مقصد اصلی برای جستجوی محصولات تبدیل شده و Reddit.com به مرجع تحقیق درباره موضوعات مختلف بدل شده است.
در پاسخ به این تهدیدها، گوگل تلاش کرده ویژگیهای جذابی برای مصرفکنندگان و فروشندگان ارائه دهد، از جمله:
- سبد خرید یکپارچه
- بررسی موجودی فروشگاههای محلی
- یافتن تخفیفها
- خرید مستقیم از روی تصاویر
- و رایگان کردن لیست محصولات در Google Shopping در سال ۲۰۲۰
در عین حال، با افزایش نارضایتی کاربران از افت کیفیت جستجو در گوگل، و در پی افزایش جستجوهای مرتبط با Reddit، گوگل در نهایت فیلتر "Reddit" را به نتایج جستجو افزود (که اکنون بهصورت کلیتر با عنوان "Forums" نمایش داده میشود).
بنابراین، شاید حق با گوگل باشد: هوش مصنوعی تنها عامل افت جستجو نیست. حقیقت این است که فرهنگ جستجو پیش از این هم در حال دگرگونی بود – و گوگل در تلاش است جایگاه خود را در این میدان حفظ کند.
به بیان دیگر:
جستجو پیش از ظهور هوش مصنوعی هم در حال افول بود.
هوش مصنوعی فقط این روند را سریعتر و آشکارتر کرده است.
